Аль-Муминун сүресі — Аят 42

1. Сөздердің мағынасы:

• ثُمَّ (сумма): кейін, содан соң — реттілік пен уақыт аралығын білдіреді.
• أَنشَأْنَا (аншаънә): жараттық, пайда қылдық, өркендетіп шығардық.
• مِن بَعْدِهِمْ (мин баъдиһим): олардан кейін, олардың артынан.
• قُرُونًا (қурунән): ұрпақтар, қауымдар, халықтар (бір заманда өмір сүрген адамдар тобы).
• آخَرِينَ (ахәрин): басқа, өзгелер.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда Алла Тағала Нұх пайғамбардың қауымын және одан кейінгі өтірікке салынған халықтарды қалай жойғанын баяндады. Осы аятта: «Содан кейін олардың артынан басқа да ұрпақтарды, өзге де қауымдарды жаратып шығардық» делінеді.

Бұл жердегі «олар» — аяттың алдында айтылған, пайғамбарларын өтірікке шығарып, ақыретті жоққа шығарған қауымдар. Алла оларды жойып, орнына жаңа ұрпақтар әкелді. Бұл жаңа қауымдар — Лұт, Шұғайыб, Юнус, Салих сынды пайғамбарлар жіберілген халықтар. Яғни, адамзат тарихы бір қауымның жойылуымен тоқтап қалмайды; Алла Тағала әр дәуірде жаңа ұрпақтарды өркендетіп, оларға да пайғамбарлар мен өсиеттер жіберіп отырады.

Бұл аят Алланың құдіретінің, әділдігінің және рақымының көрінісі: бір халық өз пайғамбарын өтірікке шығарып, жойылуға лайық болса да, Алла адамзат ұрпағын жалғастырып, жаңа мүмкіндіктер береді. Әр жаңа ұрпақ — Алланың тағы бір мүмкіндігі, тағы бір сынағы.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алланың құдіреті шексіз: Ол бір қауымды жойып, орнына жаңа ұрпақтар жарата алады. Бұл — Оның толық билігі мен кемел құдіретінің дәлелі.
• Тарих — ғибрат алатын айна: Өткен халықтардың тағдыры бізге сабақ. Олар пайғамбарларын өтірікке шығарды, ақыры жойылды. Біз сол қателіктерді қайталамауға тиіспіз.
• Алла әділ әрі рақымды: Ол жазалайды, бірақ жаңа ұрпақтарға да тура жолды ұсынады. Әр ұрпаққа пайғамбар мен бағыттаушы жіберіледі.
• Өмір жалғасады, мүмкіндік таусылмайды: Бір ұрпақтың қателігі келесі ұрпақтың өмір сүруіне кедергі болмайды. Бұл — Алланың рақымының кеңдігі.
• Жауапкершілік жеке: Әр ұрпақ өз амалдары үшін жауап береді. Біз де өз заманымызда Алланың өсиеттерін ұстануға міндеттіміз.
• Ислам — барлық ұрпаққа ортақ жол: Пайғамбарлар әр түрлі қауымға жіберілгенімен, олардың әкелген негізгі хабарлары бір: Аллаға құлшылық ету, әділдік пен ізгілікке шақыру. Бұл — адамзаттың ортақ рухани мұрасы.