سوره مؤمنون — آیه 47

معانی کلمات:

• بَشَرَیْنِ: دو انسان، دو بشر.
• مِثْلِنَا: همانند ما، بدون هیچ برتری و امتیازی.
• عَابِدُونَ: در اینجا به معنای فرمانبرداران، مطیعان و خاضعان است؛ کسانی که مانند بندگان در برابر ما سر تعظیم فرود میآورند.

تفسیر آیه:

پس از آنکه موسی و هارون (علیهماالسلام) دعوت خود را به فرعون و اطرافیانش ابلاغ کردند و نشانههای روشن الهی را ارائه دادند، فرعون و قومش با ناباوری و تکبّر گفتند: «آیا ما به دو انسان همانند خودمان ایمان بیاوریم؟!» آنان هیچ برتری و فضیلتی بر ما ندارند و از جنس بشر هستند، نه فرشتهاند و نه مقام الوهیت دارند. افزون بر این، قوم این دو نفر یعنی بنیاسرائیل، در برابر ما خاضع و مطیعاند و مانند بردگان در خدمت ما هستند. چگونه ممکن است ما که سرور و ارباب آنان هستیم، از بندگان و پیروانشان پیروی کنیم و به آنان ایمان آوریم؟ این سخن نشاندهندهی روحیهی استکباری و خودبرتربینی آنان بود که ایمان را به معیارهای ظاهری و اجتماعی گره زده بودند و از پذیرش حق، تنها به دلیل آنکه از جانب فردی همانند خودشان صادر شده بود، سر باز میزدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. معیار حق، محتوای دعوت است نه شخصیت دعوتکننده: انسانها نباید دعوت حق را به دلیل اینکه از سوی فردی همانند خودشان صادر شده، رد کنند؛ بلکه باید معیار پذیرش را حقانیت پیام قرار دهند.
2. خطر تکبّر و خودبرتربینی: بزرگترین مانع ایمانآوری، تکبّر و خودبرتربین بودن است. فرعون و قومش به دلیل همین روحیه، حق را نپذیرفتند و هلاک شدند.
3. پندارهای باطل مانع هدایت است: گمان میکردند که برتری اجتماعی و قومی آنان دلیل بر حقانیتشان است و این پندار باطل، آنان را از پذیرش پیامبران الهی بازداشت.
4. دعوت انبیا برای همهی انسانهاست: پیامبران الهی از جنس بشر هستند تا برای همه قابل درک و الگو باشند و این خود رحمتی است که خداوند برای هدایت بشر قرار داده است.
5. ایمان واقعی، تسلیم در برابر حق است، نه تسلیم در برابر قدرت و مقام: مؤمن کسی است که حق را بپذیرد، حتی اگر از سوی فردی همانند خودش یا حتی پایینتر از خودش از نظر اجتماعی باشد.