Аль-Муминун сүресі — Аят 87

1. Сөздердің мағынасы:

• سَيَقُولُونَ — олар айтады, яғни мойындайды.
• لِلَّهِ — Аллаһқа тиесілі, Аллаһтың меншігінде.
• قُلْ — айт (Пайғамбарға бұйрық).
• أَفَلَا تَتَّقُونَ — сонда да Аллаһтан қорықпайсыңдар ма? Яғни тақуалық танытпайсыңдар ма?

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала Пайғамбарына ﷺ мүшріктермен болған әңгіменің жалғасын баяндайды. Алдыңғы аяттарда Аллаһ олардан: «Жеті қабат аспан мен ұлы Аршы кімнің иелігінде?» — деп сұрауды бұйырған еді. Олар бұған жауап бере отырып: «Олардың бәрі Аллаһтың иелігінде», — деп мойындайды. Өйткені олар Аллаһты жаратушы, иелік етуші және билеуші ретінде мойындағанымен, Оған басқаларды серік қосып, Одан басқаларға құлшылық ететін.

Сонда Аллаһ Тағала Пайғамбарына ﷺ былай деп айтуды бұйырады: «Сонда да Аллаһтың азабынан қорықпайсыңдар ма? Оның бұйрықтарын орындап, тыйғандарынан тыйылып, тақуалық танытпайсыңдар ма?» Яғни сендер Аллаһтың жеті қабат аспан мен ұлы Аршының жалғыз иесі екенін мойындай тұра, Оған серік қосып, басқаларға құлшылық етесіңдер. Осыдан қорықпайсыңдар ма? Оның азабынан сақтанбайсыңдар ма?

Бұл аят адамның өз тілімен айтқан мойындауы мен іс-әрекетінің арасындағы қайшылықты ашып көрсетеді. Олар Аллаһтың жалғыз Ие екенін мойындайды, бірақ іс жүзінде Оған ғана құлшылық етуден бас тартады. Сондықтан Аллаһ оларды тақуалыққа, яғни Одан қорқып, Оған ғана құлшылық етуге шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһтың бірлігін мойындау — табиғи нәрсе: Тіпті мүшріктер де Аллаһтың жаратушы және Ие екенін мойындаған. Бұл адамның жаратылысында Аллаһты тануға бейімділік бар екенін көрсетеді.
• Мойындау мен іс-әрекеттің сәйкес болуы керек: Тек тілмен «Аллаһ бір» деп айту жеткіліксіз, іс-әрекет те соған сай болуы керек. Бұл — иманның шынайылығының белгісі.
• Тақуалық — құтылудың жолы: Аллаһтан қорқып, Оның бұйрықтарын орындап, тыйғандарынан тыйылу — азаптан құтылудың жалғыз жолы. Тақуалық адамды дүние мен ақыретте бақытқа жеткізеді.
• Ислам — ақыл мен жүректің діні: Аят адамды ойлануға, өз мойындауы мен ісін салыстыруға шақырады. Бұл Исламның ақылға сай, қисынды дін екенін көрсетеді.
• Аллаһтың рақымдылығы: Аллаһ адамдарды түзелуге шақырып, оларға мүмкіндік береді. Бұл — Оның рақымдылығы мен кешірімділігінің белгісі.