سوره نور — آيت 15

1) ڪلماتن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• تَلَقَّوْنَهُ: اوھان ان کي ھڪ ٻئي کان وٺو ٿا، يعني زبان تي زبان ۽ وات تي وات ھلائيندا آھيو.
• بِأَلْسِنَتِكُمْ: پنھنجين زبانن سان.
• بِأَفْوَاهِكُم: پنھنجن واتن سان، يعني رڳو وات جي ڳالھه، جنهن جي پٺيان ڪو علم ۽ حقيقت نه ھجي.
• هَيِّنًا: ھلڪو، معمولي، ننڍڙو ڳڻيو ھجڻ.
• عَظِيمٌ: وڏو، ڳرو، ۽ الله وٽ تمام وڏي وزن وارو.

2) آيت جي تفسير:

اي مؤمنو! ياد ڪريو اهو وقت، جڏھن اوھان ھڪ ٻئي کان اھا ڪوڙي ڳالھه وٺي پئي ھلائي، ۽ پنھنجين زبانن تي ان کي ھلائيندا رھيا، ۽ پنھنجن واتن سان اھڙي ڳالھه ڪري رھيا ھئا، جنھن جو اوھان کي ڪو به علم نه ھو. اوھان ان ڳالھه کي ننڍڙو ۽ ھلڪو سمجهي رھيا ھئا، پر اھا الله وٽ تمام وڏي ۽ ڳري ڳالھه آھي.

ھن آيت ۾ الله تعاليٰ ٽن وڏين غلطين کان منع ڪري ٿو: پھرين اھا ته ڪوڙي ۽ بي بنياد ڳالھه کي ھڪ ٻئي کان وٺي ھلائجي ۽ مشھور ڪجي. ٻي اھا ته بنا علم جي ڪا ڳالھه وات سان ڪجي، جڏھن ته دل ۾ ان جو ڪو يقين ۽ ثبوت نه ھجي. ٽين اھا ته گناھه کي ننڍو ۽ ھلڪو سمجهجي. حقيقت ۾ اھا ڳالھه الله وٽ تمام وڏي آھي، ڇو ته ان ۾ ڪوڙ، تھمت ۽ ھڪ بي گناھه تي بھتان جوڙڻ شامل آھي. اھڙي ڳالھه نه رڳو دنيا ۾ ماڻھن جي عزت کي تباهه ڪري ٿي، پر آخرت ۾ به ان جو حساب تمام ڳرو آھي.

3) ھن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• ڪوڙي ڳالھه مشھور نه ڪريو: جيڪا ڳالھه اوھان کي پڪ سان معلوم نه ھجي، ان کي ٻين تائين نه پھچايو. خاص طور تي اھڙي ڳالھه جيڪا ڪنھن جي عزت ۽ آبرو سان لاڳاپيل ھجي.
• بنا علم جي ڳالھه نه ڪريو: الله تعاليٰ اسان کي سيکاريندو آھي ته جيستائين ڪنھن ڳالھه جو پڪو علم نه ھجي، تيستائين ان بابت زبان نه کولجي. رڳو ٻڌڻ يا مشھور ٿيڻ ڪافي نه آھي.
• گناھه کي ننڍو نه سمجهو: ڪيترا گناھه اسان کي ننڍا لڳندا آھن، پر الله وٽ انھن جو وزن تمام وڏو ھوندو آھي. تنھنڪري ھر ڳالھه ۾ الله جو خوف رکڻ گھرجي.
• ٻين جي عزت جي حفاظت ڪريو: اسلام اسان کي سيکاريندو آھي ته ٻين جي آبرو ۽ عزت جو تحفظ ڪجي، ۽ اھڙين ڳالھين ۾ شامل نه ٿجي جيڪي ڪنھن جي بدنامي جو سبب بڻجن.
• توبھه ۽ معافي جا دروازا کليل آھن: جيڪڏھن ڪنھن کان اھڙي غلطي ٿي وڃي، ته الله تعاليٰ توبھه قبول ڪندڙ ۽ رحم ڪندڙ آھي. ان کي گھرجي ته سچي دل سان توبھه ڪري ۽ اڳتي اھڙين ڳالھين کان پري رھي.
• قرآن جي ھدايت زندگي جو ساٿ آھي: ھن آيت ۾ الله تعاليٰ اسان کي سيکاريندو آھي ته اسان جي زبان ۽ اسان جا وات صرف سچ ۽ چڱائي لاءِ استعمال ٿين. جيڪڏھن اسان قرآن جي ھدايت تي عمل ڪريون، ته اسان جي دنيا ۽ آخرت ٻئي سنورن ٿا.