سوره فرقان — آيت 36

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• فَقُلْنَا: پوءِ اسان چيو.
• اذْهَبَا: توهان ٻئي (موسىٰ ۽ هارون عليہما السلام) وڃو.
• الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا: اهي ماڻهو جن اسان جي نشانين ۽ دليلن کي ڪوڙ ڄاتو.
• فَدَمَّرْنَاهُمْ: پوءِ اسان انهن کي تباهه ۽ برباد ڪيو.
• تَدْمِيرًا: مڪمل تباهي ۽ برباديءَ سان.

2) تفسير:

اسان حضرت موسىٰ عليہ السلام کي تورات عطا ڪئي ۽ سندن ڀاءُ حضرت هارون عليہ السلام کي ساڻن مددگار ۽ معاون بڻايو. پوءِ اسان ٻنهي کي حڪم ڏنو ته فرعون ۽ سندس قوم ڏانهن وڃو، اهي ماڻهو جيڪي اسان جي آيتن ۽ نشانين کي ڪوڙ سمجهي رد ڪري چڪا هئا. ٻنهي پنهنجي رب جي حڪم تي عمل ڪندي انهن ڏانهن سفر ڪيو ۽ انهن کي الله جي وحدانيت ۽ عبادت ڏانهن سڏيو، پر انهن ماڻهن سندن دعوت کي ڪوڙ ڄاتو ۽ انڪار ڪيو. تنهن ڪري اسان انهن کي سخت ۽ مڪمل تباهيءَ سان برباد ڪري ڇڏيو، اهڙي تباهي جو ڪو به نشان باقي نه رهيو.

3) استنباط ۽ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏني آهي ته جيڪڏهن قوم ڪوڙ ڄاڻي ۽ انڪار ڪري ته اهو ڪو نئون واقعو ناهي، پر اڳ ۾ به اهڙو ٿيندو رهيو آهي.
• الله جي آيتن کي ڪوڙ ڄاڻڻ ۽ انڪار ڪرڻ جو نتيجو سخت تباهي ۽ بربادي آهي، جيئن فرعون ۽ سندس قوم جو انجام ٿيو.
• الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي اڪيلو نه ٿو ڇڏي، پر مددگار ۽ معاون مقرر ڪري ٿو، جيئن حضرت هارون عليہ السلام حضرت موسىٰ عليہ السلام جا معاون بڻيا.
• دعوت ۽ تبليغ ۾ حڪمت ۽ صبر ضروري آهي، ۽ نتيجو الله جي هٿ ۾ آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته الله جي حڪمن تي عمل ڪرڻ ۾ ئي ڪاميابي آهي، ۽ انڪار ڪرڻ ۾ تباهي آهي.