سوره شعراء — آيت 102

1) لفظن جي معنيٰ:

• فَلَوْ: پوءِ جيڪڏهن (هتي هي لفظ "ليتَ" يعني "ڪاش" جي معنيٰ ۾ آهي).
• كَرَّةً: موٽڻ، واپس ورڻ (يعني دنيا ڏانهن ٻيهر موٽڻ).
• الْمُؤْمِنِينَ: ايمان وارا، الله تي ايمان آڻيندڙ.

2) تفسير:

هيءَ آيت انهن ماڻهن جي حالت بيان ڪري ٿي جيڪي قيامت جي ڏينهن عذاب ڏسڻ کان پوءِ پنهنجي بدقسمتي تي پشيمان ٿيندا ۽ چوندي: ڪاش! اسان کي دنيا ڏانهن ٻيهر موٽڻ جو موقعو ملي ها، ته اسان الله تي ايمان آڻيندڙن مان ٿي وڃون ها ۽ نجات حاصل ڪرڻ وارن ۾ شامل ٿي وڃون ها. اهي اهي ماڻهو آهن جن دنيا ۾ ايمان کان انڪار ڪيو هو ۽ هاڻي آخرت ۾ پنهنجي انجام تي افسوس ڪري رهيا آهن، پر اتي افسوس ڪنهن ڪم نه ايندو. هو شفاعت جي اميد به وڃائي چڪا هوندا، تنهن ڪري چوندي ته ڪاش اسان کي ٻيهر دنيا ۾ موٽڻ جو موقعو ملي ها ته اسان سچا مؤمن ٿي وڃون ها ۽ انهن جي شفاعت اسان کي به نصيب ٿئي ها. مگر اهو سندن هڪ بيڪار تمنا هوندي، ڇاڪاڻ ته موت کان پوءِ دنيا ڏانهن موٽڻ ممڪن ناهي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• هيءَ آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته دنيا ۾ ايمان آڻڻ ۽ نيڪ عمل ڪرڻ جو موقعو هڪ انمول نعمت آهي، جيڪو موت کان پوءِ ڪڏهن به واپس نه ملندو.
• آخرت ۾ ڪافر ۽ گنهگار پنهنجي ڪيل ڪوتاهي تي شديد افسوس ڪندا، پر اتي پشيماني ڪنهن ڪم نه ايندي، تنهن ڪري اسان کي گهرجي ته اڄ ئي توبه ڪري ۽ سچي دل سان ايمان اختيار ڪريون.
• هيءَ آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان مؤمنن جي صف ۾ شامل ٿيون، ڇاڪاڻ ته مؤمن ئي آهن جيڪي آخرت ۾ ڪامياب ۽ نجات يافته ٿيندا.
• الله تعاليٰ قرآن ۾ اهڙا منظر بيان ڪري ٿو ته جيئن انسان دنيا ۾ ئي هوشيار ٿي وڃي ۽ پنهنجي آخرت سنواري، نه ته پوءِ رڳو حسرت ۽ افسوس ئي هٿ ايندو.