سوره شعرا — آیه 128

معانی کلمات:

• رِیع: مکان مرتفع و بلندی.
• آیة: علامت و نشانه (در اینجا به معنای بنای بلند و نمایان).
• تَعْبَثُونَ: بازی میکنید، مسخره میکنید و به دیگران آزار میرسانید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، سرزنشگرانه قوم عاد را مورد خطاب قرار میدهد و میفرماید: آیا بر هر مکان بلندی، بنایی بلند و نمایان میسازید که تنها برای بازی و مسخره کردن رهگذران است؟ شما با این کار، نه تنها فایدهای برای دنیا و آخرت خود نمیجویید، بلکه با ساختن این بناهای بیحاصل و استهزای مردم، وقت و مال خود را تلف میکنید و به جای آبادانی زمین و کمک به دیگران، به کارهای بیهوده و آزار رساندن به مردم مشغول میشوید. این بناها که بر فراز تپهها و گردنهها ساخته میشد، نه برای محافظت از شهر بود و نه برای منفعتی عمومی، بلکه صرفاً برای آن بود که بر مردم مسلط شوند و به آنها بخندند و آنان را تحقیر کنند. این رفتار، نشانهی تکبر و غرور و بیخردی آنان بود که به جای شکر نعمتهای الهی، به طغیان و سرکشی پرداختند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نکوهش کار بیهوده و اسراف: این آیه به ما میآموزد که عمر و سرمایهی خود را در کارهای بیهوده و بیفایده صرف نکنیم و هر کاری که انجام میدهیم، باید برای دنیا و آخرت ما سودی داشته باشد.
2. نهی از استهزا و تحقیر دیگران: مسخره کردن مردم و آزار رساندن به آنان، رفتاری ناپسند و مورد خشم خداوند است. مؤمن باید با دیگران با مهربانی و احترام رفتار کند.
3. عاقبت تکبر و طغیان: داستان قوم عاد به ما هشدار میدهد که تکبر، استهزای دیگران و غرور به قدرت و ثروت، انسان را به نابودی میکشاند و هیچ بنای بلندی نمیتواند انسان را از عذاب الهی نجات دهد.
4. هدفمندی در زندگی: اسلام میخواهد که انسانها زندگی هدفمندی داشته باشند و اعمالشان بر اساس حکمت و مصلحت باشد، نه بر اساس هوس و بازی. این آیه ما را به تفکر در اعمال و پرهیز از کارهای عبث دعوت میکند.