سورت شعراء — آیت 137

د کلمو معناګانې:

• إِنْ: دلته په معنا کې «ما» (نه ده) ده، یعنې نفي ده.
• خُلُقُ: د دین، عادت، اخلاق او طریقت په معنا ده.
• الْأَوَّلِينَ: پخوانیو خلکو، لومړنیو امتونو.

تفسیر:

دا آیت د حضرت هود علیه السلام د قوم (قومِ عاد) د خبرې په اړه دی. کله چې حضرت هود علیه السلام خپل قوم ته د توحید او د الله تعالی د عذاب څخه د وېرې دعوت ورکړ، نو د هغوی مشرانو او کافرانو په ځواب کې وویل: «دا چې ته موږ ته راغلی یې او دا چې ته موږ د الله تعالی د عذاب څخه وېروې، دا ټول هېڅ نه دي مګر د پخوانیو خلکو دود او عادت دی.» د دوی مطلب دا و چې دا ډول خبرې او دعوتونه مخکې هم کېدل، خو دا یوازې د پخوانیو خلکو افسانې او دودونه دي، او دا چې دوی به بیا ژوندي کېږي او عذاب به ورته راځي، دا ټول دروغ دي. دوی دا هم ویل چې موږ به د خپلو کړنو له امله عذاب نه شو لیدلی، ځکه چې دا زموږ د پلرونو لار ده او موږ به پرې ولاړ یو.

په حقیقت کې د دوی دا خبره د استکبار او د حق د نه منلو له امله وه. دوی غوښتل چې د حق دعوت د پخوانیو خلکو د دودونو په نوم رد کړي، او دا یوه باطله دليل وه، ځکه چې حق هېڅکله د پخوانیو خلکو د عادتونو له امله باطل نه ګرځي. الله تعالی د دوی د دې خبرې په ځواب کې د دوی د دروغجنوالي او د عذاب د راتلو خبر ورکړ، چې په پایله کې دوی ته سخت عذاب راغی او ټول هلاک شول.

فايدې:

• دا چې د حق دعوت باید د خلکو د عادتونو او دودونو له امله ونه منل شي، بلکې باید د دلیل او برهان پر بنسټ ومنل شي.
• دا چې د پخوانیو خلکو تقلید کول او د دوی په نوم د حق ردول یوه باطله طریقه ده، او مسلمان باید د قرآن او سنت پر بنسټ خپل عمل جوړ کړي.
• دا چې الله تعالی د خپلو پیغمبرانو سره مرسته کوي او د حق منکرینو ته سزا ورکوي، نو مومنان باید په دې باور ولري چې حق به تل بریالی وي.
• دا چې د پیغمبرانو دعوت تل د خلکو له مخالفت او استهزاء سره مخ شوی، خو دوی صبر کړی او الله تعالی دوی ته بری ورکړی، نو موږ باید په دعوت کې صبر او استقامت ولرو.