سوره شعراء — آيت 137

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• إِنْ: نه آهي، صرف.
• هَٰذَا: هيءَ (ڳالهه/دين/طريقه).
• إِلَّا: سواءِ، مگر.
• خُلُقُ: عادت، رواج، دين، طريقه، اخلاق.
• الْأَوَّلِينَ: اڳين جا، اڳيان ماڻهو.

2) تفسير:

قوم عاد جي ماڻهن پنهنجي سرڪش ۽ ضد واري موقف ۾ چيو ته هيءَ تعليم ۽ هيءُ دين جيڪو اسان وٽ آهي، اهو رڳو اڳين قومن جي عادت ۽ رواج آهي، جيئن اڳيان ماڻهو زندگي گذاريندا هئا ۽ ان کي دين سمجهندا هئا. اسان ان تي ڪنهن به قسم جي عذاب يا پڇاڳاچي جو خوف نه ٿا رکون، ۽ نه ئي اسان کي ان ڳالهه تي سزا ملندي جنهن کان تون اسان کي ڊيڄاري رهيو آهين. سندن چوڻ هو ته هيءَ دنيا جي ريت ۽ روايت آهي — ڪڏهن ماڻهو خوشحال ٿيندا آهن ته ڪڏهن غريب ٿي پوندا آهن، هي ته زماني جو وهنوار آهي، ان ۾ الله جي طرفان ڪا آزمائش يا عذاب ناهي. اهي پنهنجي انڪار ۽ غفلت ۾ اهو سمجهي رهيا هئا ته نبين جي دعوت رڳو پراڻن ماڻهن جي روايتن جو تسلسل آهي، ۽ ان ۾ ڪا حقيقت ناهي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• هيءَ آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته انڪار ڪندڙ قومون هميشه پنهنجي عملن کي اڳين جي روايتن سان جوڙي ان کي صحيح ثابت ڪرڻ جي ڪوشش ڪنديون آهن، پر اهو صرف هڪ بهانو هوندو آهي.
• اسان کي گهرجي ته پنهنجي عملن ۽ عقيدي کي قرآن ۽ سنت جي روشني ۾ پرکيون، نه ته رڳو روايتن ۽ عادتن جي بنياد تي.
• دنيا جي حالتن جي تبديلي — خوشحالي ۽ تنگدستي — الله جي طرفان هڪ آزمائش آهي، ان کي رڳو زماني جو کيل سمجهي نظرانداز نه ڪرڻ گهرجي.
• قرآن اسان کي سڏي ٿو ته غفلت ۽ انڪار کان بچي، الله جي نعمتن ۽ آزمائشن ۾ سندس حڪمت کي سمجهون ۽ شڪر ۽ صبر سان زندگي گذاريون.
• هيءَ آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن جي تعليمات کي دل سان قبول ڪيون، ڇاڪاڻ ته اهو ئي سچو ۽ ابدي دين آهي، نه رڳو اڳين جي روايت.