Sure Şuarâ — Ayet 137

Kelime Anlamları:

• İn: "Değil" anlamında olumsuzluk edatıdır; "ما" ile birlikte "sadece, ancak" manasında kısıtlama ifade eder.
• Hâzâ: "Bu" — işaret zamiri; burada kendilerinin üzerinde oldukları din, inanç ve yaşayış tarzını gösterir.
• Huluk: "Ahlâk, âdet, gelenek, din ve yaşayış biçimi" anlamlarına gelir.
• El-Evvelîn: "Öncekiler, geçmiş ümmetler, atalar" demektir.

Tefsir:

Bu âyet, azgın kavimlerin peygamberlerine karşı söyledikleri inkârcı sözlerin bir parçasıdır. Onlar, peygamberlerin kendilerini uyardığı azap tehdidine karşılık olarak şöyle dediler: "Bu söyledikleriniz, bizim atalarımızdan devraldığımız din ve geleneklerden başka bir şey değildir. Biz, bu hâlimizin yanlış olduğunu kabul etmiyoruz; ayrıca sizin haber verdiğiniz azap ile de karşılaşmayacağız."

Onların bu sözü, aslında her dönemde inkârcıların başvurduğu en yaygın bahanedir: "Biz, atalarımızın yolundayız; onların inandığı gibi inanır, yaşadığı gibi yaşarız." Bu söz, hakikati araştırmaktan kaçınmanın, körü körüne taklidin ve geleneklere bağlılığın tipik bir ifadesidir. Oysa Allah Teâlâ, insanları akıl ve düşünceye davet etmiş, hakikati taklit ile değil, delil ve basiret ile bulmalarını emretmiştir.

Bu âyet bize, bir inancın veya yaşayışın doğru olması için "eskilerden gelmiş olmasının" yeterli olmadığını öğretir. Nice gelenekler vardır ki batıl üzerine kurulmuştur; nice atalar vardır ki sapıklık içinde yaşamıştır. Mümin, aklını ve kalbini kullanarak vahye yönelir; çünkü hakikat, Allah'ın kitabında ve Resulü'nün sünnetindedir. Taklit, insanı helâke götüren bir perdedir; düşünce ise hidayete açılan kapıdır.

Sevgili kardeşim! Sakın sen, "atalarım böyle yapıyordu" diyerek hakikatten uzaklaşma. Her devirde olduğu gibi bugün de nice insanlar, bu âyetteki kavmin sözünü tekrarlıyor: "Bu, öncekilerin âdetidir." Ama Allah'ın dini, geleneklerle değil, vahiy ile ayakta durur. Sen, Kur'an'ın nuruyla aydınlan; çünkü o nur, seni dünya ve ahiret saadetine götürecek en güvenilir rehberdir. Atalarının iyi olan geleneklerini koru; ama batıl olanları terk etmekten asla çekinme. Unutma ki kurtuluş, taklitte değil, hakikate teslim olmaktadır.