Аш-Шуара сүресі — Аят 137

1. Сөздердің мағынасы:

• إِنْ (ин): "тек қана", "басқа емес" дегенді білдіретін шектеу құралы.
• خُلُقُ (хулуқ): "әдет-ғұрып", "салт-дәстүр", "мінез-құлық" деген мағыналарды береді. Бұл жерде ата-бабалардың ұстанған жолы, әдеттегі тәртібі дегенді білдіреді.
• الْأَوَّلِينَ (әл-әууәлин): "бұрынғылар", "алдыңғы ата-бабалар" деген мағынада.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһтың елшісін жалғанға шығарған адамдардың сөзі баяндалады. Олар пайғамбардың қайта тірілу, есеп беру және азап туралы ескертулеріне жауап ретінде: "Біздің ұстанып отырған жолымыз бен өмір салтымыз — бұрынғы ата-бабаларымыздан қалған әдет-ғұрып қана. Бұл жаңа дін емес, бұрыннан келе жатқан дәстүр. Біз осылай өмір сүріп келеміз, әрі қарай да осылай жалғастырамыз. Сен бізге айтып отырған азап, қайта тірілу дегендер — бәрі бос сөз. Біз бұл істеріміз үшін ешқандай жазаға тартылмаймыз" деп ойлады.

Олардың ойынша, адам басынан өтетін байлық пен кедейлік, бақыт пен қайғы — бұның бәрі заманның айналымы, табиғаттың заңдылығы ғана. Олар мұны Аллаһтың сынағы мен хикметі деп түсінбеді. Яғни олар Аллаһтың құдіретін, қайта тірілуді және есеп беруді мойындамай, ата-бабаларының жолын сылтау етіп, шындықтан жүз бұрды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Салт-дәстүрге соқыр еруден сақтандыру: Ата-бабаның әдет-ғұрпын сылтау етіп, Аллаһтың әмірлерінен бас тарту — бұрынғы қауымдардың да қателігі болған. Әр адам шындықты өзі іздеп, ойланып-толғанып қабылдауы керек.
• Қайта тірілуге сену: Өмірдегі байлық пен кедейлік, қуаныш пен қайғы — бұның бәрі Аллаһтың сынағы. Оларды тек заманның айналымы деп қарау — қайта тірілу мен есеп беруге деген сенімді жоққа шығарады.
• Исламның ақиқаты: Ислам адамды ойлауға, шындықты тануға шақырады. Ол соқыр ерушілікке емес, саналы сенімге негізделген. Бұл — адамзаттың бақытты өмірінің кепілі.
• Аллаһтың рақымы: Аллаһ әр адамға ойланып, тура жолды табуға мүмкіндік береді. Ол пенделерінің жақсылыққа бет бұруын қалайды, азапқа тартуды қаламайды.