سوره شعرا — آیه 137

معانی کلمات:

• خُلُق: دین، عادت، روش و شیوه زندگی.
• الأَوَّلین: پیشینیان، گذشتگان.

تفسیر آیه:

مشرکان لجوج در پاسخ به دعوت پیامبرشان حضرت صالح (علیه السلام) و هشدارهای او درباره عذاب الهی، این سخن را بیان کردند که: «این [دعوت و هشدار] چیزی جز روش و آیین پیشینیان نیست.» آنان معتقد بودند آنچه ما بر آن هستیم، همان دین و عادات نیاکان ماست و این هشدارها و بیم دادنها از عذاب، چیز تازهای نیست که ما به آن توجه کنیم. به گمان آنان، این پندار که انسانها به خاطر اعمالشان مجازات میشوند، افسانهای بیش نیست و آنان هرگز عذاب نخواهند شد. آنان این فراز و نشیبهای زندگی (سختی و آسایش) را تنها عادت روزگار میدانستند و نه نشانهای از امتحان الهی و نه پیامی برای عبرت گرفتن. به این ترتیب، آنان با تکیه بر تقلید کورکورانه از گذشتگان، راه حق را رها کرده و خود را از رحمت و هدایت الهی محروم ساختند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نکوهش تقلید کورکورانه: این آیه نشان میدهد که پیروی کورکورانه از روش گذشتگان، بدون در نظر گرفتن حق و باطل، از بزرگترین موانع هدایت انسان است. انسان باید همواره با عقل و اندیشه، حق را بپذیرد، حتی اگر مخالف روش پیشینیان باشد.
2. پندار غلط امنیت از عذاب: تکیه بر عادت و روش پیشینیان، انسان را به غرور و احساس امنیت کاذب در برابر عذاب الهی دچار میکند. این در حالی است که سنت الهی بر این است که هیچکس از عذاب او در امان نیست، مگر آنکه ایمان آورده و عمل صالح انجام دهد.
3. عبرت از سرنوشت پیشینیان: قرآن کریم ما را دعوت میکند که به جای تقلید از پیشینیان در باطل، از سرنوشت شوم آنان که به سبب تکذیب پیامبران گرفتار عذاب شدند، عبرت بگیریم و راه درست را از راه نادرست بازشناسیم.