شعراء سۈرىسى — ئايەت 137

بۇ ئايەتتە ئىپادىلەنگەن مەنىلەرنى چۈشىنىش ئۈچۈن، ئاۋۋال بەزى سۆزلەرنىڭ مەنىسىنى ئېنىقلاپ ئالايلى:

• خُلُقُ: بۇ سۆز ئەسلىدە «خۇلق» ياكى «خۇلۇق» بولۇپ، مەنىسى «ئادەت»، «دىن»، «يول» ۋە «تەبىئەت» دېگەنلەرنى بىلدۈرىدۇ. بۇ يەردە «ئىلگىرىكىلەرنىڭ ئادىتى ۋە يولى» دېگەن مەنىدە كەلگەن.
• الْأَوَّلِينَ: «ئىلگىرىكىلەر»، «ئۆتكەنكى ئەۋلادلار» دېگەن مەنىدە.

ئەمدى بۇ ئايەتنىڭ مەنىسىنى چۈشەندۈرۈپ ئۆتەيلى:

ئاد قەۋمىنىڭ كاپىرلىرى پەيغەمبەرلىرىگە جاۋاب بېرىپ: «بىزنىڭ بۇ ياشاش ئۇسۇلىمىز، بۇ ئادەت-ئەنئەنىلىرىمىز پەقەت ئىلگىرىكى ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ يولى ۋە ئادىتىدۇر. بۇنىڭدىن باشقا ھېچقانداق يېڭىلىق يوق. بىز ئۇلارنىڭ قىلغىنىنى قىلىۋاتىمىز، ئۇلار قانداق ياشىغان بولسا، بىزمۇ شۇنداق ياشاۋاتىمىز. بۇ پەقەت ئەسكىلەرنىڭ ئادىتى، ئەگەر ئۇلارغا ئازاب كەلگەن بولسا، بىزگىمۇ كېلەتتى. ئەمما ئۇنداق ئىش بولمىدى، دېمەك بىز ئازابقا تارتىلمايمىز، بىزنىڭ قىلغان ئىشلىرىمىز توغرا» دېيىشتى.

ئۇلار بۇ سۆزلىرى بىلەن پەيغەمبەرنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشلىرىنى رەت قىلىشتى ۋە ئۆزلىرىنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىدىن قالغان ئادەت-ئەنئەنىلەرگە ئەگىشىپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلمىدى. ئۇلار ھاياتتىكى بايلىق ۋە يوقسۇزلۇق، بەخت ۋە بەختسىزلىكنى پەقەت زاماننىڭ ئايلىنىشى، تەبىئىي ئەھۋاللار دەپ قارىدى، ئۇنىڭ ئاللاھ تەرىپىدىن بىر سىناق ۋە ئىبرەت ئىكەنلىكىنى چۈشەنمىدى.

ئىسلام دىنى بىزنى ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ يولىغا كور-كورانە ئەمەس، بەلكى ھەقىقەت ۋە ئەقىلگە ئاساسەن ئەگىشىشكە چاقىرىدۇ. ئاللاھ تائالا بىزگە ئەقىل ۋە پەراستەت بەرگەن، شۇڭا ھەر بىر ئادەم ئۆز ئاتا-بوۋىسىنىڭ دىنىنى تەكشۈرۈپ، ھەقىقەتنى تونۇشى كېرەك. قۇرئان كەرىم بىزگە ئەڭ توغرا يولنى كۆرسىتىدۇ ۋە بىزنى ھەقىقىي بەخت-سائادەتكە يېتەكلەيدۇ. كېلىڭلار، قۇرئاننىڭ نۇرى بىلەن قەلبىمىزنى يورۇتۇپ، ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشەيلى.