سوره شعراء — آيت 77

1) لفظن جي معنيٰ ۾ وضاحت:

• فَإِنَّهُمْ: پوءِ بيشڪ اهي (يعني اهي بت ۽ مورتيون).
• عَدُوٌّ لِّي: مون لاءِ دشمن آهن.
• إِلَّا رَبَّ الْعَالَمِينَ: مگر رب العالمين (سڀني جهانن جو پالڻهار) نه، يعني اهو ئي منهنجو مددگار ۽ دوست آهي.

2) آيت جي تفسير:

حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي قوم کي ٻڌايو ته جيڪي بت ۽ مورتيون اوھان ۽ اوھان جي ابن ڏاڏن کان وٺي پوڄيون پيا، اهي نه ٻڌي سگھن ٿيون، نه ڪجهه فائدو ڏئي سگھن ٿيون ۽ نه ئي ڪنهن کي نقصان پهچائي سگھن ٿيون. اهي سڀ مون لاءِ دشمن آهن، ڇاڪاڻ ته اهي باطل آهن ۽ الله کان سواءِ ٻي ڪا به حقيقت نه رکن ٿيون. پر سڀني جهانن جو پالڻهار الله تعاليٰ ئي منهنجو سچو دوست، مددگار ۽ ناصري آهي، ۽ مان صرف سندس ئي عبادت ڪريان ٿو. هو ئي آهي جنهن مون کي بهترين صورت ۾ پيدا ڪيو، هو ئي مون کي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائيءَ ڏانهن رهنمائي ڪري ٿو، هو ئي مون کي کاڌو ۽ پاڻي عطا ڪري ٿو، ۽ جڏهن مان بيمار ٿيان ٿو ته هو ئي مون کي شفا ڏئي ٿو. هو ئي مون کي موت ڏئي ٿو ۽ پوءِ قيامت جي ڏينهن ٻيهر زندهه ڪري ٿو. اهي سڀ ڪم ڪنهن ٻئي جي وس ۾ نه آهن. ۽ مان اميد رکان ٿو ته هو قيامت جي ڏينهن منهنجا گناه معاف فرمائيندو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• سچي دوستيءَ جو معيار: انسان کي اهو سمجهڻ گھرجي ته جيڪي شيون يا هستيون الله کان سواءِ آهن، اهي نه فائدو ڏئي سگھن ٿيون ۽ نه ئي نقصان پهچائي سگھن ٿيون، تنهنڪري اهي سچا دوست نه ٿي سگھن. سچو دوست ۽ مددگار صرف الله تعاليٰ آهي.
• توحيد جي دعوت: حضرت ابراهيم عليه السلام جي ان بيان مان اهو سبق ملي ٿو ته انسان کي صرف هڪ الله جي عبادت ڪرڻ گھرجي، ڇاڪاڻ ته سڀني جهانن جو پالڻهار ۽ مالڪ صرف هو ئي آهي.
• الله جي نعمتن جو اعتراف: الله تعاليٰ اسان کي پيدا ڪيو، رزق ڏنو، بيماريءَ ۾ شفا ڏني، ۽ موت ۽ حيات جو مالڪ آهي. اهي سڀ نعمتون اسان کي الله سان محبت ۽ شڪرگذاريءَ ڏانهن راغب ڪن ٿيون.
• آخرت تي ايمان ۽ اميد: حضرت ابراهيم عليه السلام جي ان دعا مان معلوم ٿئي ٿو ته انسان کي الله جي رحمت ۽ بخشش جي اميد رکڻ گھرجي، ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان رکڻ گھرجي.
• اسلام جي سادگي ۽ خوبصورتي: اسلام اهو ڏسي ٿو ته انسان جو سچو تعلق صرف الله سان هجڻ گھرجي، ۽ اهو ئي حقيقي ڪاميابيءَ ۽ سڪون جو رستو آهي.