سوره شعراء — آيت 76

1) لفظن جي معنيٰ:

• أَنتُمْ: اوھين (حضرت ابراهيم عليه السلام جي قوم جا ماڻهو).
• آبَاؤُكُمُ: اوھان جا ابا ڏاڏا.
• الْأَقْدَمُونَ: اڳيان اڳيان وارا، يعني پراڻا بزرگ ۽ ابن ڏاڏا.

2) تفسير:

حضرت ابراهيم عليه السلام پنھنجي قوم کي چيو ته اوھين ۽ اوھان جا اڳيان اڳيان وارا ابن ڏاڏا، جيڪي به ٻٽن ۽ مورتن کي پوڄيندا رهيا، سي سڀ بيڪار ۽ بي اثر آهن. اها شيءِ نه ٻڌي سگهي ٿي، نه ڪنهن کي نفعو پهچائي سگهي ٿي ۽ نه ڪنهن کي نقصان رسائي سگهي ٿي. تنھنڪري اها عبادت جي لائق ئي ناهي. حضرت ابراهيم عليه السلام فرمايو ته جيڪي اوھين ۽ اوھان جا ابن ڏاڏا پوڄيندا آيا آهيو، سي سڀ مون کان اوپري ۽ دشمن آهن، پر رب العالمين ئي منهنجو پالڻهار آهي، جيڪو سڀني جو مالڪ ۽ سنڀاليندڙ آهي. اُن ئي جي مان عبادت ڪندو آهيان. اُهو ئي آهي جنهن مون کي بهترين صورت ۾ پيدا ڪيو ۽ دنيا ۽ آخرت جي ڀلائيءَ ڏانهن رهنمائي ڪري ٿو. اُهو ئي آهي جيڪو مون کي کارائيندو ۽ پياريندو آهي، ۽ جڏهن مان بيمار ٿيندو آهيان ته اُهو ئي مون کي شفا ڏيندو آهي. اُهو ئي مون کي موت ڏيندو ۽ پوءِ قيامت جي ڏينهن ٻيهر زندهه ڪندو. اُن کان سواءِ ٻيو ڪوبه اهو ڪم نه ٿو ڪري سگهي. ۽ مان اُميد رکان ٿو ته اُهو قيامت جي ڏينهن منهنجا گناه معاف ڪندو.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• صرف الله جي عبادت جو سبق: هي آيت ٻڌائي ٿي ته رڳو الله ئي عبادت جو حقدار آهي، ڇاڪاڻ ته اُهو ئي خالق، رازق، شفا ڏيندڙ ۽ زندهه ڪرڻ وارو آهي.
• ٻٽن جي بيوسيءَ جو اظهار: ٻٽا ۽ مورتيون نه ٻڌي سگهن ٿيون، نه نفعو ۽ نه نقصان پهچائي سگهن ٿيون، تنھنڪري اُنهن جي پوڄا بيڪار آهي.
• اڳوڻن جي ريت تي اکيون ٻوٽي نه هلڻ: صرف اها ڳالهه ته اسان جا ابن ڏاڏا اهو ڪندا هئا، ڪافي نه آهي؛ هر عمل کي قرآن ۽ عقل جي ڪسوٽيءَ تي پرکڻ گهرجي.
• الله سان محبت ۽ اميد: حضرت ابراهيم عليه السلام الله جي نعمتن جو ذڪر ڪري ۽ گناهن جي معافيءَ جي اُميد رکي ٿو، جنهن مان سکيو ٿو وڃي ته الله کان نه مايوس ٿجي ۽ سدائين اُن جي رحمت جي اُميد رکجي.
• اسلام جي سچائيءَ ڏانهن دعوت: هي آيت انسان کي سوچڻ تي اُڀاري ٿي ته جيڪڏهن ڪا شيءِ پاڻ ئي بيوس آهي ته اُن کي ڇو پوڄيو وڃي؟ ۽ اهو ئي اسلام جو پيغام آهي ته رڳو هڪ الله جي اطاعت ڪريو، جيڪو سڀني تي قادر آهي.