سوره شعراء — آيت 97

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• تَاللَّهِ: الله جو قسم، يعني ”الله جو قسم آهي“.
• إِن: يقيني طور تي، بيشڪ.
• كُنَّا: اسان هئاسين.
• لَفِي: يقيناً ۾ (لام تأڪيد لاءِ آهي).
• ضَلَالٍ: گمراهي، رستي کان ڀٽڪڻ.
• مُّبِينٍ: ظاهر، واضح، کليل.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن ماڻهن جي ڳالهه بيان ڪري ٿي جيڪي قيامت جي ڏينهن دوزخ ۾ پنهنجن پوڄيندڙن ۽ پيروڪارن سان تڪرار ڪندي چوندا ته: ”الله جو قسم آهي! اسان دنيا ۾ بلڪل کلي ۽ واضح گمراهي ۾ مبتلا هئاسين.“ انهن جي هن ڳالهه ۾ پنهنجي غلطي جو اعتراف آهي ۽ اهو به ظاهر ٿئي ٿو ته اهي پنهنجي گمراهي کي هاڻي چڱي طرح سڃاڻي چڪا آهن. انهن جي گمراهي اها هئي جو اهي الله سان گڏ ٻين کي به عبادت جو مستحق سمجهندا هئا ۽ پنهنجي رب جي برابر ٻين کي بڻائيندا هئا، حالانڪه عبادت صرف الله ئي جي لائق آهي. اهي چوندا ته اسان کي هن بدترين انجام تائين پهچائڻ جو سبب اهي مجرم ۽ گنهگار اڳواڻ هئا، جن اسان کي الله کان سواءِ ٻين جي عبادت ڏانهن سڏيو ۽ اسان انهن جي ڳالهه مڃي. اهڙي طرح هي آيت ٻڌائي ٿي ته دنيا ۾ غلط رستي تي هلڻ جو نتيجو آخرت ۾ پڇتاءُ ۽ عذاب آهي، ۽ اهو پڇتاءُ ان وقت ڪنهن ڪم نه ايندو جڏهن انجام سامهون اچي چڪو هوندو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي وحدانيت جي اهميت: آيت ٻڌائي ٿي ته عبادت صرف الله جي لائق آهي ۽ ان سان ڪنهن کي شريڪ ڪرڻ کليل گمراهي آهي.
• غلط دوستن ۽ اڳواڻن کان بچڻ جي تلقين: اهي ماڻهو جيڪي گمراهي ڏانهن سڏين ٿا، اهي دنيا ۾ ته دوست لڳن ٿا پر آخرت ۾ اهي ئي نقصان جو سبب بڻجن ٿا.
• وقت تي توبهه جي ترغيب: دنيا ۾ غلطي سڃاڻڻ ۽ توبهه ڪرڻ ۾ ئي نجات آهي، ڇاڪاڻ ته آخرت ۾ اعتراف ڪرڻ ڪو فائدو نه ڏيندو.
• قرآن جي سچائي جو ثبوت: قرآن اهڙين حقيقتن کي بيان ڪري ٿو جيڪي اکين کان لڪل آهن، جنهن مان ايمان ۾ اضافو ٿئي ٿو.
• اسلام جي آساني ۽ رحمت: الله تعاليٰ پنهنجي ڪلام ۾ اسان کي خبردار ڪري ٿو ته اسان غلط رستي تي نه هلون، ۽ صحيح رستو ڏيکاري ٿو — هي ئي الله جي رحمت ۽ شفقت جو ثبوت آهي.