سوره نمل — آیه 25

معانی کلمات:

• الْخَبْءَ: یعنی پنهان و پوشیده. در آیه، خبء آسمان باران و خبء زمین گیاهان است که به صورت پنهان و ناپیدا از سوی خداوند بیرون آورده میشود.
• تُخْفُونَ: آنچه را پنهان میکنید (اعمال و نیّات درونی).
• تُعْلِنُونَ: آنچه را آشکار و ظاهر میکنید.

تفسیر آیه:

شیطان اعمال زشت و شرکآمیز را برای آنان آراسته و زیبا جلوه داد تا آنان را از سجده و عبادت خدایی بازدارد که تنها او شایسته پرستش است؛ خدایی که آنچه را در آسمانها و زمین پنهان است بیرون میآورد: از آسمان باران را نازل میکند و از زمین گیاهان و روییدنیها را میرویاند. او همچنین به تمام اعمال و نیّات بندگان آگاه است؛ چه آنچه را پنهان میکنند و چه آنچه را آشکار میسازند، هیچ چیز بر او پوشیده نیست. این خداست که با این قدرت و علم بیکران، سزاوار سجده و عبادت است، نه آنچه مشرکان به جای او میپرستند. پس سجده نکردن در برابر چنین خدایی، ناشی از فریب شیطان و جهالت انسان است.

فواید و پیامهای آیه:

• سجده و عبادت تنها شایسته خدایی است که آفریننده و مدبّر جهان است و از نهان و آشکار بندگان آگاه است؛ پس انسان باید دل خود را از وابستگی به غیر او پاک کند و تنها در برابر او خضوع نماید.
• علم بیپایان خداوند به پنهان و آشکار، انگیزهای برای تقوا و پرهیزکاری است؛ چرا که هیچ عمل یا نیّتی از دید او پنهان نمیماند.
• این آیه نشان میدهد که شیطان همواره در تلاش است تا انسان را از عبادت و بندگی خدا بازدارد؛ بنابراین مؤمن باید هوشیار باشد و با یاد خدا و توکل بر او، فریبهای شیطان را خنثی کند.
• توجه به نعمتهای الهی مانند باران و گیاهان که از پنهان بیرون میآیند، انسان را به شکرگزاری و عبادت خداوند ترغیب میکند و محبت او را در دل زنده میسازد.