نمل سۈرىسى — ئايەت 80

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• الْمَوْتَىٰ: ئۆلۈكلەر. بۇ يەردە مەنىۋى جەھەتتىن ئۆلگەن، يەنى كۇفرى سەۋەبىدىن قەلبى ئۆلگەن كىشىلەرنى كۆرسىتىدۇ.
• الصُّمَّ: گاسلار، ئاڭلىيالمايدىغانلار. بۇ يەردە ھەقىقەتنى ئاڭلاشتىن قۇلاقلىرى تۇتۇلغان كىشىلەرنى كۆرسىتىدۇ.
• الدُّعَاءَ: چاقىرىق، دەۋەت.
• وَلَّوْا مُدْبِرِينَ: ئارقىسىغا قايتىپ كەتتىلەر، يۈز ئۆرۈپ قاچتىلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! سىز ھەقىقەتەن قەلبى كۇفرى سەۋەبىدىن ئۆلگەن كىشىلەرگە ھەقنى ئاڭلىتالمايسىز. ئۇلار ھەقىقەتنى ئاڭلاشقا قۇلاق سالمايدۇ، گويا ئۆلۈكلەرگە ئوخشاش، ھېچقانداق نەسىھەت ئۇلارغا تەسىر قىلمايدۇ. شۇنىڭدەك، ئاللاھ تائالا قۇلاقلىرىنى ھەقنى ئاڭلاشتىن تۇتۇپ قويغان گاسلارغىمۇ سىزنىڭ چاقىرىقىڭىزنى ئاڭلىتالمايسىز — بولۇپمۇ ئۇلار سىزدىن يۈز ئۆرۈپ، ئارقىسىغا قايتىپ كەتكەن چاغدا. ئەسلىدە گاس كىشى چاقىرىقنى ئاڭلىيالمايدۇ، ئەگەر ئۇ يۈز ئۆرۈپ كەتكەن بولسا تېخىمۇ ئاڭلىيالمايدۇ.

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرىگە تەسەللى بېرىپ، كۇفرىدا چىڭ تۇرۇپ، ھەقنى قوبۇل قىلمايدىغان كىشىلەرنىڭ ھالەتini بايان قىلماقتا. ئۇلار ھەقىقەتنى ئاڭلىمىغانلىقى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئاڭلىغان تەقدىردىمۇ پايدىلانمىغانلىقى ئۈچۈن، ئاللاھ ئۇلارنى ئۆلۈك ۋە گاس دەپ ئاتىدى. ئۇلارنىڭ قەلبى كۇفرى بىلەن ئۆلگەن، قۇلاقلىرى ھەقنى ئاڭلاشتىن تۇتۇلغان، شۇڭا ئۇلار ھەقىقەتنى قوبۇل قىلالمايدۇ.

ئى مۇئمىن قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھىدايەت پەقەت ئاللاھنىڭ قولىدا. بىز دەۋەت قىلغاندا، قەلبى ئوچۇق، ھەقىقەتنى ئاڭلاشقا تەييار بولغان كىشىلەرلا قوبۇل قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا بىزگە قۇرئان كەرىمنى ھىدايەت نۇرى قىلىپ بەردى، ئۇنى ئوقۇپ، ئاڭلاپ، ئەمەل قىلساق، قەلبىمىز تىرىلىدۇ، قۇلاقلىرىمىز ھەقنى ئاڭلايدىغان بولىدۇ. ئاللاھ بىزنى قەلبى ئۆلگەنلەردىن ۋە ھەقنى ئاڭلىمايدىغان گاسلاردىن قىلمىسۇن! ئامىن.