سوره نمل — آیه 80

معانی کلمات:

• الْمَوْتَىٰ: مردگان؛ در اینجا منظور کسانی است که دلهایشان به سبب کفر و گناه از پذیرش حق، مرده است.
• الصُّمّ: کران؛ کسانی که گوش دلشان از شنیدن حقایق ناشنواست.
• الدُّعَاء: دعوت و ندای حق.
• وَلَّوْا مُدْبِرِینَ: پشت کرده و رویگردان شوند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! تو هرگز نمیتوانی سخن حق را به گوش کسانی برسانی که دلهایشان مرده است و از پذیرش ایمان، حیاتی ندارند؛ همانگونه که مردگان صدای تو را نمیشنوند. همچنین نمیتوانی ندای دعوت خود را به گوش کسانی برسانی که خداوند گوش دلشان را از شنیدن حق کر کرده است؛ بهویژه هنگامی که از تو رویگردان شده و با اعراض، پشت میکنند. چنین کسی مانند کرِ مطلق است که نه تنها در حالت روبرو شدن صدایی نمیشنود، بلکه وقتی پشت میکند و دور میشود، به طریق اولی هیچ صدایی به او نمیرسد. پس تو وظیفهای جز ابلاغ پیام نداری و هدایت آنان در دست تو نیست؛ تنها خداست که هر که را بخواهد هدایت میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) و همه مبلغان دین، تنها مأمور به رساندن پیام هستند و نباید از عدم پذیرش مردم ناراحت یا مأیوس شوند؛ هدایت تنها به دست خداست.
• این آیه نشان میدهد که ایمان و هدایت، نیازمند قلبی زنده و گوشی شنواست؛ پس مؤمن باید پیوسته از خداوند بخواهد که قلبش را زنده و گوش دلش را شنوای حقایق قرار دهد.
• در این آیه تسلیت و دلگرمی برای پیامبر و همه دعوتگران به خیر است که اگر عدهای با لجاجت و عناد رویگردان شوند، مأموریت آنان با ابلاغ رسالت کامل میشود و اجرشان نزد خداست.
• انسان باید از حالتی که دلش در برابر حق میمیرد و گوشش از شنیدن آیات و موعظهها کر میشود، به خدا پناه ببرد و همواره در پی نرم کردن دل و آماده ساختن آن برای پذیرش هدایت باشد.