سوره نمل — آيت 80

1) ڪن لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• الْمَوْتَىٰ: مئل ماڻهو، هتي مراد اهي ماڻهو آهن جن جا دلون ڪفر ۽ بي ايمانيءَ سببان مري چڪيون آهن.
• الصُّمَّ: ٻوڙا، هتي مراد اهي ماڻهو آهن جن جي دلين ۽ ڪنن تي حق ٻڌڻ کان پردو پيل آهي.
• الدُّعَاءَ: سڏ، دعوت، يعني نبي ڪريم ﷺ جي حق ڏانهن سڏ.
• وَلَّوْا مُدْبِرِينَ: اهي موٽي ويا پٺي ڏئي، يعني منهن موڙي ۽ پٺي ڏئي هليا ويا.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! توهان انهن ماڻهن کي حق ٻڌائي نٿا سگهو جن جا دلون ڪفر سبب مري چڪيون آهن، اهي مئل ماڻهن وانگر آهن جن کي ڪا به ڳالهه ٻڌڻ ۾ نه ايندي آهي. ۽ نه ئي توهان انهن ٻوڙن کي پنهنجي دعوت ٻڌائي سگهو ٿا جيڪي حق ٻڌڻ کان محروم آهن، خاص ڪري جڏهن اهي توهان کان منهن موڙي ۽ پٺي ڏئي هليا وڃن ٿا. جيڪو ٻوڙو اڳيان ايندي به ٻڌي نٿو سگهي، اهو پٺي ڏئي ويندي ڪيئن ٻڌي سگهندو؟ انهن ماڻهن جي حالت اها آهي جو نه ٻڌڻ جي صلاحيت رکن ٿا ۽ نه ئي ٻڌل ڳالهه کي سمجهي ۽ ان مان فائدو وٺي سگهن ٿا، ان ڪري الله تعاليٰ انهن کي مئل ۽ ٻوڙا چيو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته هدايت الله تعاليٰ جي هٿ ۾ آهي، صرف انسان جي ڪوشش ۽ سڏ سان هر ڪو هدايت حاصل نٿو ڪري.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ اهڙن ماڻهن کي مئل ۽ ٻوڙا چيو آهي جيڪي حق کان منهن موڙين ٿا، ان مان معلوم ٿيو ته حق کان منهن موڙڻ ۽ ان کي نه ٻڌڻ روحاني موت ۽ ٻوڙائي آهي.
• اسان کي گهرجي ته قرآن ۽ نبي ڪريم ﷺ جي تعليمات کي کليل دل ۽ ڪنن سان ٻڌون، ان تي غور ڪيون ۽ ان تي عمل ڪريون، ته جيئن اسان روحاني موت ۽ ٻوڙائيءَ کان بچي سگهون.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن مجيد جي تعليمات کي سمجهڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ ۾ پنهنجي پوري ڪوشش ڪريون، ڇاڪاڻ ته قرآن مجيد ۾ اسان جي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائي آهي.
• الله تعاليٰ جي رحمت ۽ هدايت جي اميد سان اسان کي هميشه دعا گهرڻ گهرجي ته هو اسان کي حق ٻڌڻ ۽ سمجهڻ جي توفيق عطا فرمائي ۽ اسان جي دلين کي زنده رکي.