Naml surasi — Oyat 80

Kalimalarning ma'nolari:

• الْمَوْتَىٰ – o'liklar, bu yerda ko'ngillari o'lgan kofirlar nazarda tutilgan.
• الصُّمَّ – quloqlari kar bo'lganlar, ya'ni haqni eshitishdan yuz o'girganlar.
• الدُّعَاءَ – da'vat, chaqiriq, ya'ni Islomga va haqqa chorlash.
• وَلَّوْا مُدْبِرِينَ – yuz o'girib, orqa o'girib ketayotgan holda.

Tafsir:

Ey Muhammad! Siz haqiqatan ham o'liklarga eshittira olmaysiz. Xuddi shuningdek, ko'ngillari kufr tufayli o'lgan, quloqlari esa haqni eshitishdan butunlay kar bo'lgan kimsalarga ham da'vatingizni eshittira olmaysiz. Ular sizdan yuz o'girib, orqa o'girib ketayotgan paytlarida chaqirig'ingiz ularga hech qanday foyda bermaydi. Chunki ular eshitmaydilar ham, tushunmaydilar ham. Xuddi o'liklar singari, ularning qalblari o'likdir. Kar odam oldinga qarab turganda ham eshitmaydi, endi u yuz o'girib ketayotgan bo'lsa, qanday eshitsin? Xuddi shunday, bu kofirlar ham haqdan yuz o'girganlari uchun da'vatga quloq solmaydilar.

Foydalar:

1. Payg'ambar alayhissalomning vazifasi faqat yetkazishdir, hidoyat berish esa Allohning ixtiyoridadir. Bu esa da'vat qiluvchilarga katta saboq: natija Allohdan, inson faqat sabr bilan o'z vazifasini ado etishi kerak.
2. Qalbning o'limi va quloqning karligi eng katta ofatdir. Chunki inson haqni eshitmasa va tushunmasa, u o'likdan farq qilmaydi. Shu sababli mo'min doimo Allohdan qalbining tirikligi va haqni eshitish, tushunish ne'matini so'rashi lozim.
3. Bu oyatda kofirlarning ahvoli ta'riflangan bo'lib, ularning haqdan yuz o'girishlari ularning o'zlariga zarar keltirishini bildiradi. Mo'min esa har doim haqni eshitishga va unga amal qilishga shoshilishi kerak.
4. Islom da'vatida insonning ahvoliga qarab munosabatda bo'lish kerak: haqni qabul qilishga tayyor bo'lganlarga g'amxo'rlik bilan, yuz o'girganlarga esa ibrat bilan murojaat qilish lozim.