سوره عنکبوت — آيت 36

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• مَدْيَنَ: مدين هڪ شهر يا قبيلي جو نالو آهي، جيڪو حجاز ۽ شام جي وچ ۾ آباد هو.
• أَخَاهُمْ: سندن ڀاءُ، يعني نسب ۾ ساڻن تعلق رکندڙ، نه اوپرو.
• شُعَيْبًا: حضرت شعيب عليه السلام، الله جو نبي ۽ رسول.
• اعْبُدُوا اللَّهَ: الله جي اڪيلي سر عبادت ڪريو.
• وَارْجُوا: ۽ اميد رکو، توقع رکو.
• الْيَوْمَ الْآخِرَ: قيامت جو ڏينهن.
• وَلَا تَعْثَوْا: ۽ نه فساد ڦهلائجو، نه تباهي مچائجو.
• مُفْسِدِينَ: فساد ڪندڙ، خرابيون پکيڙيندڙ.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي نبي حضرت شعيب عليه السلام جو ذڪر ڪندي ٻڌائي ٿو ته جيئن ٻين قومن ڏانهن پنهنجا رسول موڪليا ويا، تيئن مدين وارن ڏانهن سندن ئي قبيلي مان سندن ڀاءُ شعيب عليه السلام کي نبي بڻائي موڪليو ويو. حضرت شعيب عليه السلام پنهنجي قوم کي چيو: اي منهنجي قوم جا ماڻهو! صرف الله جي اڪيلي سر عبادت ڪريو، ڇاڪاڻ ته عبادت جو حقدار رڳو هو آهي، ٻيو ڪو به ان جو لائق نه آهي. ۽ پنهنجي عبادت ۽ نيڪ عملن ذريعي قيامت جي ڏينهن جي چڱي انجام جي اميد رکو، يعني اهڙا عمل ڪريو جن سان آخرت ۾ ڀلائي ۽ بخشش جي اميد ٿئي. ۽ زمين تي فساد نه ڦهلائجو، نه ماڻهن کي تباه ڪريو، نه معصيتن ۽ براين کي پکيڙيو ۽ نه ئي انهن تي بيٺا رهو، پر انهن کان توبه ڪري الله ڏانهن موٽو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ پنهنجي رحمت ۽ حڪمت سان هر قوم ڏانهن سندن ئي مان نبي موڪليو، ته جيئن ماڻهو کيس چڱي طرح سمجهي سگهن ۽ سندس دعوت کي قبول ڪن.
• توحيد سڀني نبيئن جي دعوت جو بنيادي نقطو رهي آهي، يعني صرف ۽ صرف الله جي عبادت ڪرڻ.
• آخرت تي ايمان ۽ ان جي جزا جي اميد رکڻ انسان کي نيڪ عملن تي اٿاريندي آهي ۽ براين کان روڪيندي آهي.
• زمين تي فساد ۽ تباهي پکيڙڻ، معصيتون ڦهلائڻ ۽ ماڻهن کي خراب ڪرڻ اسلام ۾ سخت منع آهي.
• نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان اڳ به الله تعاليٰ پنهنجن ٻانهن کي هدايت ڏيڻ لاءِ رسول موڪليندو رهيو، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته الله پنهنجي ٻانهن کي اڪيلو ۽ بي يار و مددگار نه ڇڏيو.
• توبه ۽ الله ڏانهن موٽڻ جو دروازو هميشه کليل آهي، انسان کي گهرجي ته فساد ۽ معصيتن کي ڇڏي نيڪي ۽ اطاعت اختيار ڪري.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته دنيا ۾ رهندي آخرت کي نه وساريون، ۽ پنهنجي هر عمل جو حساب قيامت جي ڏينهن ۾ هوندو، ان ڪري چڱا عمل ڪريون ۽ براين کان پرهيز ڪريون.