સૂરા આલ-ઇમરાન — આયત 102

١) શબ્દોના અર્થ:

• يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: હે ઈમાન લાવનારાઓ!
• اتَّقُوا اللَّهَ: અલ્લાહથી ડરો, તેની અવજ્ઞાથી બચો.
• حَقَّ تُقَاتِهِ: તેના ડરવાનો જે હક છે તે પ્રમાણે ડરો, એટલે કે પૂરેપૂરી રીતે તેની ઇતાઅત (આજ્ઞાપાલન) કરો.
• وَلَا تَمُوتُنَّ: અને તમે મરણ પામો નહીં.
• إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ: પરંતુ એ હાલતમાં કે તમે મુસલમાન હો.

٢) આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા ઈમાનવાળાઓને સંબોધીને ફરમાવે છે: હે ઈમાનવાળાઓ! અલ્લાહથી એ રીતે ડરો જે રીતે ડરવાનો તેનો હક છે. એટલે કે તેની આજ્ઞાઓનું પાલન કરો, તેની નિષેધો (મના કરેલી વસ્તુઓ)થી બચો, તેનો આભાર માનો અને તેને યાદ રાખો, તેને ભૂલો નહીં. અલ્લાહની ઇતાઅત એવી રીતે કરો કે તેની અવજ્ઞા ન થાય, તેનો શુક્ર એવી રીતે અદા કરો કે તેનો ઇન્કાર ન થાય, અને તેનું ઝિક્ર એવી રીતે કરો કે તે ભૂલાઈ ન જાય. આ સાથે જ અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે કે તમે મરણ પામો ત્યારે તમારી હાલત એવી હોવી જોઈએ કે તમે મુસલમાન હો, એટલે કે ઈમાન સાથે હો. જીવનના અંતિમ ક્ષણ સુધી ઈસ્લામ પર દૃઢતાપૂર્વક ટકી રહો, જેથી તમે અલ્લાહને એવી હાલતમાં મળો કે તમે તેના આજ્ઞાપાલક હો. આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલાએ બે મહત્ત્વની વસ્તુઓ તરફ ધ્યાન દોર્યું છે: પ્રથમ, અલ્લાહનો ડર એટલે કે તકવા અપનાવવો, અને બીજું, મૃત્યુ સુધી ઈમાન અને ઈસ્લામ પર કાયમ રહેવું.

٣) આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

• અલ્લાહ તઆલા ઈમાનવાળાઓને તેની ઇતાઅત, શુક્ર અને ઝિક્રની તાકીદ કરે છે, જે દર્શાવે છે કે ઈમાન ફક્ત દિલની વાત નથી, પરંતુ તેને અમલ દ્વારા પ્રગટ કરવું જરૂરી છે.
• મૃત્યુ સુધી ઈસ્લામ પર ટકી રહેવું એ દરેક મુસલમાનની સૌથી મોટી ઇચ્છા અને દુઆ હોવી જોઈએ, કારણ કે અંતિમ હાલત પર જ આખરતનું પરિણામ આધાર રાખે છે.
• આ આયત મુસલમાનોને યાદ કરાવે છે કે દુન્યવી જીવન ક્ષણભંગુર છે, તેથી દરેક ક્ષણ ઈમાન અને સત્કર્મમાં પસાર કરવી જોઈએ.
• અલ્લાહનો ડર એ ફક્ત ડર નથી, પરંતુ તે તેની સાથે મુહબ્બત (પ્રેમ) અને આશા પણ ધરાવે છે, જે મુસલમાનને સત્કર્મ તરફ પ્રેરિત કરે છે.
• આ આયત દર્શાવે છે કે ઈસ્લામ એક એવો ધર્મ છે જે તેના અનુયાયીઓને જીવનના અંતિમ શ્વાસ સુધી સ્થિરતા, શાંતિ અને અલ્લાહ સાથેના સંબંધને મજબૂત રાખવાની પ્રેરણા આપે છે.