سوره آل عمران — آیه 109

معانی کلمات:

• تُرْجَعُ الْأُمُورُ: بازگردانده میشوند کارها و امور (در روز قیامت).

تفسیر آیه:

آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، همه متعلق به خداوند است؛ مالکیت او بر تمام هستی، هم در آفرینش و هم در تدبیر امور، یکتایی و انحصاری است. هیچ موجودی در این جهان، چه در آسمانها و چه در زمین، از دایره مالکیت و فرمانروایی او بیرون نیست. و سرانجامِ همه کارها و بازگشت تمام امورِ خلایق، تنها به سوی اوست؛ هیچ مرجعی جز او برای داوری نهایی وجود ندارد و او در آن روز، هر کسی را بر اساس شایستگی و کردارش جزا و پاداش خواهد داد. این آیه، حقیقت توحید را در دو بُعد «مالکیت» و «معاد» ترسیم میکند: همانگونه که آغاز همه چیز از اوست، انجام و سرانجام همه چیز نیز به او بازمیگردد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه، دل مؤمن را از وابستگی به غیر خدا میرهاند؛ زیرا میآموزد که همه چیز در دست اوست و هیچ قدرتی فراتر از اراده او نیست.
• یادآوری بازگشت همه امور به خداوند، انسان را به مسئولیتپذیری دعوت میکند؛ چرا که میداند تمام اعمالش در پیشگاه او مورد محاسبه قرار خواهد گرفت.
• این باور، آرامش عمیقی به انسان میبخشد؛ زیرا در برابر سختیها و بیعدالتیهای دنیا، به دادگاه عادلانهای که در آن هیچ ظلمی رخ نمیدهد، امیدوار میشود.
• شناخت مالکیت مطلق خداوند، انسان را به تواضع وامیدارد و او را از تکبر و خودبرتربینی بازمیدارد، چرا که میفهمد خود نیز جزئی از مملکت اوست.