سوره آل عمران — آيت 115

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• يَفْعَلُوا: جيڪي ڪن ٿا، جيڪو عمل ڪن ٿا.
• خَيْرٍ: ڀلائي، نيڪي، چڱو ڪم.
• فَلَن يُكْفَرُوهُ: ته ان جو ثواب ڪڏهن به ضايع نه ٿيندو، ان جي قدر نه ٽپندي، بلڪه ان جو اجر ملندو.
• عَلِيمٌ: خوب ڄاڻندڙ، هر شيءِ کان واقف.
• الْمُتَّقِينَ: پرhezگار، الله کان ڊڄندڙ، جيڪي حرام کان بچن ٿا ۽ فرض ادا ڪن ٿا.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن مومنن جي باري ۾ آهي جيڪي الله جي راهه ۾ نيڪيءَ جا ڪم ڪن ٿا. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهي ماڻهو ڀلي ڪو به چڱو ڪم ڪن — گهٽ هجي يا گهڻو، ظاهري هجي يا لڪل — ان جو ثواب ڪڏهن به ضايع نه ٿيندو. نه ان ۾ ڪا کوٽ ٿيندي ۽ نه ان جو اجر گهٽايو ويندو، بلڪه الله تعاليٰ ان کي قبول ڪري ان جو پورو پورو بدلو عطا فرمائيندو.

اهو ئي سبب آهي جو الله تعاليٰ پنهنجي ان صفت جو ذڪر ڪيو ته هو پرhezگارن کي خوب ڄاڻندڙ آهي. يعني جيڪي ماڻهو الله جي حڪمن تي عمل ڪن ٿا، سندس منع ڪيل شين کان پرهيز ڪن ٿا، ۽ رڳو سندس رضا ۽ ثواب جي طلب ۾ نيڪيون ڪن ٿا، انهن جي ڪا به ڳالهه الله کان لڪل ناهي. انهن جا نيت، عمل ۽ ڪوشش سڀ الله جي علم ۾ آهن، ۽ هو هر هڪ کي ان جو بهترين بدلو ڏيندو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• نيڪي ڪڏهن به ضايع نه ٿيندي: ڀلي ڪنهن به مسلمان کان ڪو ننڍو چڱو ڪم ٿئي، الله ان جو اجر ضرور ڏيندو. ان ڳالهه ۾ اميد ۽ خوشخبري آهي ته اسان جي ڪا به نيڪي اجائي نه ويندي.
• الله هر شيءِ کي ڄاڻي ٿو: اسان جا لڪل عمل، نيتون ۽ ارادا به الله کان ڳجهي نه آهن. ان ڪري رڳو ماڻهن کي ڏيکارڻ لاءِ نه، پر دل جي سچائيءَ سان نيڪي ڪرڻ گهرجي.
• تقويٰ جي اهميت: الله تعاليٰ پنهنجي خاص علم ۽ توجه جو ذڪر پرhezگارن سان گڏ ڪيو آهي. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته تقويٰ ئي اهو معيار آهي جيڪو انسان کي الله جي ويجهو ڪري ٿو ۽ سندس اجر جو مستحق بڻائي ٿو.
• اسلام ۾ ڪوشش جو قدر: اسلام ۾ هر نيڪ ڪوشش جو قدر آهي، ڀلي اها ننڍي هجي. ان ڪري مسلمان کي گهرجي ته هو نيڪين ۾ مقابلو ڪري ۽ ڪڏهن به نيڪيءَ کي حقير نه سمجهي.
• دل جي تسلي: هي آيت مومن جي دل کي تسلي ڏئي ٿي ته جيڪڏهن دنيا ۾ ڪنهن کي سندس نيڪيءَ جو بدلو نه مليو، ته الله وٽ ان جو اجر محفوظ آهي ۽ هو ان کي ضايع نه ڪندو.