سوره آل عمران — آیه 40

معانی واژگان:

• «أَنَّىٰ»: چگونه، از کجا.
• «بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ»: پیری به من رسیده و در من اثر گذاشته است.
• «عَاقِرٌ»: نازا، زنی که فرزند نمیزاید.

تفسیر آیه:

زکریا (علیهالسلام) هنگامی که از سوی فرشتگان بشارت یافت که خداوند فرزندی به نام یحیی به او عطا خواهد کرد، با حالتی سرشار از شگفتی و در عین حال امید، عرضه داشت: «پروردگارا! چگونه ممکن است برای من فرزندی متولد شود، در حالی که پیری به من رسیده و بدنم را فرسوده کرده است و همسرم نیز نازا و عقیم است؟» او این سخن را نه از روی شک و انکار، بلکه از سر تعجب و شگفتی از قدرت بیپایان پروردگار بیان کرد؛ زیرا شرایط طبیعی و عادی، راه را برای چنین اتفاقی بسته مینمود.

خداوند متعال در پاسخ به او فرمود: «این چنین است که خداوند هر چه را بخواهد انجام میدهد.» یعنی آفرینش فرزند برای پدری پیر و مادری نازا، برای قدرت بیپایان خداوند هیچ دشواری ندارد. همانگونه که خداوند موجودات را از هیچ میآفریند و امور خارقالعاده را ممکن میسازد، میتواند بر خلاف جریان عادی طبیعت، این فرزند را نیز به وجود آورد. این پاسخ، بیانگر آن است که اراده الهی بر همه قوانین طبیعی حاکم است و هرگاه بخواهد، آنها را تغییر میدهد و کارهای شگفتانگیزی پدید میآورد که از تصور بشر خارج است.

فواید و پیامهای آیه:

• قدرت خداوند محدود به اسباب و علل طبیعی نیست؛ او میتواند فراتر از عادت و قوانین طبیعت، هر کاری را که بخواهد انجام دهد. این آیه به ما میآموزد که در سختترین شرایط و زمانی که همه راهها به نظر بسته میرسد، نباید از رحمت و قدرت خداوند ناامید شویم.
• دعای زکریا (علیهالسلام) الگویی زیبا برای بندگان است؛ او با وجود پیری و نازایی همسرش، دست از دعا برنداشت و به درگاه خداوند پناه برد. این نشان میدهد که مؤمن هرگز از اجابت دعا مأیوس نمیشود، هرچند شرایط ظاهری غیرممکن به نظر برسد.
• این آیه دلگرمی بزرگی برای همه انسانهاست که اگر خداوند اراده کند، هیچ مانعی نمیتواند جلوی تحقق خواسته او را بگیرد؛ بنابراین، مؤمن باید همواره به قدرت لایزال الهی امیدوار باشد و بداند که خداوند برای هر کاری تواناست و حکمت او بر همه چیز احاطه دارد.