سوره لقمان — آیه 21

معانی واژگان:

• السَّعِیرِ: آتشی که بسیار افروخته و شعلهور شده است؛ نامی از نامهای جهنم.

تفسیر آیه:

هنگامی که به این گروه از مشرکان و ستیزهجویان گفته میشود: «از آنچه خداوند بر پیامبرش نازل کرده است پیروی کنید»، آنان در پاسخ میگویند: «نه، بلکه ما از آیین و روشی پیروی میکنیم که پدران و نیاکان خود را بر آن یافتیم؛ یعنی همان شرک و پرستش بتها.» خداوند متعال در ردّ این گفتار آنان میفرماید: آیا آنان از پدران خود پیروی میکنند، حتی اگر شیطان آنان را به سوی عذاب آتش فروزان و سوزان جهنم دعوت کرده باشد؟! یعنی آیا این پیروی کورکورانه از نیاکان، هر چند آنان را به گمراهی و عذاب الهی بکشاند، درست و پسندیده است؟ مسلماً خیر؛ زیرا پیروی شایسته، تنها از آنِ حق و حقیقت است، نه از آنِ هر رسم و راهی که گذشتگان بر آن بودهاند.

فواید و پیامهای آیه:

• تقلید کورکورانه از نیاکان و گذشتگان، هرگز دلیل و برهانِ درستیِ یک راه نیست؛ بلکه ملاک حق، پیروی از وحی الهی و دستورات خداوند است.
• عقل سلیم حکم میکند که انسان باید از راهی پیروی کند که به نجات و رستگاری ختم شود، نه راهی که سرانجام آن عذاب و آتش سوزان است.
• این آیه هشدار میدهد که شیطان ممکن است از طریق مقدسنمایی آداب و رسوم نیاکان، انسانها را از راه حق بازدارد و به سوی هلاکت بکشاند؛ پس باید هوشیار بود و معیار حق را از خودِ حق گرفت، نه از میراث گذشتگان.