Loğman surəsi — Ayə 25

Sözlərin izahı:

• وَلَئِن (və ləin): "Əgər... olsa" mənasında and və şərt birləşməsidir.
• خَلَقَ (xalaqa): Yaradıb yoxdan var etdi.
• السَّمَاوَاتِ (əs-səmavati): Göylər — yerin üstündəki bütün aləmlər.
• الْأَرْضَ (əl-ərd): Yer, torpaq.
• لَيَقُولُنَّ (ləyəqulunnə): Onlar mütləq deyəcəklər.
• الْحَمْدُ لِلَّهِ (əl-həmdu lillah): Bütün həmd, tərif və şükür Allaha məxsusdur.
• بَلْ (bəl): "Əksinə", "lakin" mənasında keçid ifadəsidir.
• لَا يَعْلَمُونَ (la yə'ləmün): Onlar bilmirlər, dərk etmirlər.

Ayənin təfsiri:

Ey Peyğəmbər! Əgər sən bu müşriklərdən soruşsan ki, göyləri və yeri kim yaradıb, onlar mütləq "Allah yaradıb" deyəcəklər. Çünki bu həqiqət o qədər aydın və açıqdır ki, onlar öz sözləri ilə bunu etiraf etməyə məcbur qalırlar. Onların öz dilləri ilə Allahın yaradıcı olduğunu təsdiq etmələri, əslində, onların Allaha şərik qoşmalarının batil olduğunu sübut edir.

Bu zaman onlara de: "Həmd və şükür Allaha məxsusdur!" Çünki Allah sizin öz dilinizlə, öz etirafınızla haqqın üzə çıxmasını təmin etdi və beləcə sizə qarşı aydın bir dəlil ortaya qoydu. Əgər onlar həqiqətən düşünsəydilər, yaradanın yalnız Allah olduğunu etiraf etdikdən sonra yalnız Ona ibadət etməli və Ona heç bir şeyi şərik qoşmamalı idilər.

Lakin onların çoxu bunu bilmir, dərk etmir. Onlar Allahın vahid yaradıcı olduğunu dil ilə deyir, amma qəlbləri ilə bunun tələb etdiyi tövhidi, yəni yalnız Allaha ibadət etməyin vacibliyini anlamırlar. Ona görə də Onunla yanaşı bütlərə və başqa varlıqlara sitayiş edirlər. Onlar həmdə layiq olanın kim olduğunu bilmədikləri üçün haqq yoldan azırlar.

Ey insan! Bu ayə sənə göstərir ki, kainatın yaradıcısı tək Allahdır. Gəl, bu həqiqəti dərk et və yalnız Ona yönəl. Çünki həqiqi həmd, şükür və ibadət yalnız Allaha məxsusdur. Onun yaratdığı bu göylər və yer, Onun qüdrətinin və birliyinin ən böyük dəlilidir. Qəlbinizi bu dəlillərə açın və tövhid nuru ilə işıqlanın!