سوره لقمان — آیه 25

معانی واژگان:

• لَئِن سَأَلْتَهُم: اگر از آنان بپرسی.
• لَیَقُولُنَّ: هر آینه خواهند گفت.
• بَلْ: بلکه (برای اضراب و انتقال به مطلب مهمتر).

تفسیر آیه:

ای پیامبر، اگر از این مشرکان بپرسی که چه کسی آسمانها و زمین را آفریده است، بدون تردید خواهند گفت: «الله». زیرا فطرت پاک آنان و روشنیِ دلیل، آنان را ناگزیر میکند که آفرینش را به خداوند نسبت دهند و نتوانند آن را به بتها یا موجودات دیگر نسبت دهند. پس چون چنین اعترافی کردند، به آنان بگو: «ستایش و سپاس مخصوص الله است»؛ ستایشی برای آنکه حجت بر شما تمام شد و با اعتراف خودتان، بطلان شرک و درستی توحید ثابت گردید. اما بیشتر این مشرکان نمیدانند که این اعتراف، آنان را ملزم میکند که تنها خدا را عبادت کنند و شریکی برای او قرار ندهند؛ زیرا اگر آفریدگارِ همه چیز فقط الله است، پس سزاوار عبادت و پرستش نیز فقط اوست. آنان از روی جهل و نادانی، به جای شکر و سپاسِ این نعمت بزرگ، برای او شریک قرار میدهند و عبادت را برای غیر او انجام میدهند.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید فطری: اعتراف به یگانگی خداوند در آفرینش، امری فطری و درونی است که هیچ انسانی نمیتواند آن را انکار کند؛ حتی مشرکان نیز به آن اذعان دارند.
• لزوم نتیجهگیری صحیح: اقرار به اینکه خداوند خالق همه چیز است، باید انسان را به توحید در عبادت برساند؛ زیرا کسی که خالق است، سزاوار پرستش نیز هست.
• ستایش خداوند بر هدایت: بر ماست که خداوند را بر نعمت هدایت و بر اینکه حجت را بر بندگانش تمام کرده، سپاس گوییم و شکرگزار باشیم.
• نکوهش جهل و بیخبری: جهل و نادانی، ریشه بسیاری از انحرافات و شرکهاست؛ از این رو، کسب علم و معرفت، انسان را از این انحرافات بازمیدارد و به راه راست هدایت میکند.
• استدلال با خودِ مخالف: بهترین راه برای اثبات حقانیت اسلام، استفاده از اعترافات خودِ مخالفان و استدلال به مطالبی است که خودشان به آن اذعان دارند.