Лукман сүресі — Аят 25

1. Сөздердің мағынасы:

• وَلَئِن سَأَلْتَهُم — «Егер олардан сұрасаң»: яғни Мұхаммед пайғамбарға (с.а.с.) қаратылған сөз.
• مَّنْ خَلَقَ — «Кім жаратты?»
• السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ — «Көктер мен жерді».
• لَيَقُولُنَّ اللَّهُ — «Олар әлбетте: "Аллаһ" дейді».
• قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ — «Айт: "Барлық мадақ Аллаһқа тән"».
• بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ — «Жоқ, олардың көбі білмейді».

1. Аяттың тәпсірі:

Осы аятта Аллаһ Тағала пайғамбарына (с.а.с.) мүшріктерге қарата айтады: егер сен олардан «Көктер мен жерді кім жаратты?» деп сұрасаң, олар дереу «Аллаһ жаратты» деп жауап береді. Себебі бұл шындық соншалықты айқын әрі анық, олар оны мойындамауға шарасыз. Олардың өздері де жаратушы тек Аллаһ екенін біледі және тілімен айтады.

Сонда Аллаһ пайғамбарға: «Айт: барлық мадақ, мақтау Аллаһқа тән!» — деп бұйырады. Бұл мадақтың мәні — Аллаһтың өздерінің ауыздарымен өздеріне қарсы дәлел келтіріп, олардың серік қосуының негізсіз екенін әшкерелеуі үшін Аллаһқа мадақ айтылады. Яғни олар «жаратушы — Аллаһ» деп мойындай отырып, соған қарамастан басқаларды Оған серік қосады. Бұл — айқын қайшылық.

Аяттың соңында: «Жоқ, олардың көбі білмейді» — делінген. Олар білмеген нәрсе — тәухидтің мәні мен оның оларға парыз екендігі. Яғни олар Аллаһтың жалғыз жаратушы екенін мойындаса да, Оған ғибадат етудің тек Оған ғана тән екенін, Оған ешкімді серік қоспау керектігін түсінбейді. Сондықтан олар надандықта қалып, ширкке бой алдырды.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһтың жаратушылығын мойындау — адамның табиғатында бар нәрсе. Тіпті мүшріктер де мұны мойындауға мәжбүр болған. Бұл — тәухидке жетелейтін үлкен дәлел.
• Шынайы тәухид — тек «Аллаһ жаратты» деп айту ғана емес, сонымен қатар ғибадатты да тек Аллаһқа арнау. Кім жаратушыны мойындап, бірақ басқаға ғибадат етсе, ол қайшылыққа түскен.
• Аллаһқа мадақ айту — иманның көрінісі. Өйткені Ол ақиқатты адамдардың өз ауыздарымен дәлелдеп, адасушылардың сылтауын жояды.
• Адамдардың көбінің надандығы — олардың тәухидтің мәнін түсінбеуінен. Сондықтан білім алу, тәухидті үйрену — әрбір мұсылманның парызы.
• Бұл аят мұсылманды Аллаһқа шүкіршілік етуге, Оны бір де бір серік қоспай мадақтауға шақырады. Ислам — ақылға сай, дәлелге негізделген дін екенін көрсетеді.