Sure Lokmân — Ayet 25

Kelime Anlamları:

• Ve lein: "Andolsun ki eğer" demektir; yeminle pekiştirilmiş bir şart ifadesidir.
• Sual: Sormak, soru yöneltmek.
• Semavat ve arz: Gökler ve yeryüzü; kâinatın tamamı.
• Le yekulünne: "Elbette söyleyecekler" anlamında, kesinlik bildiren vurgulu bir ifadedir.
• Hamd: Övgü, şükür; her türlü güzel övgüye layık olanın yalnızca Allah olduğunu itiraf etmek.
• Bel: "Aksine, hayır" anlamında bir geçiş edatıdır; önceki ifadeden daha önemli bir noktaya dikkat çeker.
• La ya'lemun: Bilmezler, akıl erdiremezler.

Tefsir:

Ey Resûl! Bu müşriklere bir soru yöneltsen: "Gökleri ve yeri kim yarattı?" diye. Onlar, hiç tereddüt etmeden, içlerinden geldiği gibi: "Allah yarattı" diyeceklerdir. Çünkü bu gerçek, onların vicdanlarına öylesine kazınmıştır ki, inkâr etmelerine imkân yoktur. Göklerin ve yerin yaratıcısının Allah olduğunu herkes bilir; bu, akıl sahibi hiçbir kimsenin reddedemeyeceği apaçık bir gerçektir.

İşte bu noktada Allah Teâlâ, Peygamberine şöyle buyuruyor: Onlar bu gerçeği itiraf ettiklerinde, sen de de ki: "Elhamdülillah! Hamd, yalnızca Allah'a mahsustur." Yani: "Ey Rabbim! Sana hamd olsun ki, bu insanlar kendi ağızlarıyla senin varlığını ve birliğini itiraf ettiler. Bu itiraf, onların şirk koşmalarının ne kadar tutarsız olduğunu gözler önüne serdi. Çünkü kâinatı yaratanın Allah olduğunu kabul ediyorlar, fakat buna rağmen O'ndan başkasına ibadet ediyorlar."

Ancak Allah Teâlâ hemen ardından şu gerçeği haber veriyor: "Fakat onların çoğu bilmiyorlar." Yani bu müşriklerin çoğu, bu itiraflarının kendilerini hangi sonuca götürdüğünün farkında değiller. Eğer gerçekten bilselerdi, yaratıcının yalnızca Allah olduğunu kabul ettikten sonra, ibadetin de yalnızca O'na yapılması gerektiğini anlarlardı. Çünkü yaratan kim ise, ibadete layık olan da O'dur. Onların bu bilgisizliği, kendi aleyhlerine bir delildir; çünkü kendi sözleriyle kendilerini yalanlamış oluyorlar.

Bu ayet, insanın fıtratında Allah'ı tanıma yeteneğinin var olduğunu gösterir. Her insan, derin bir düşünceye daldığında kâinatın bir yaratıcısı olduğunu hisseder. Müşrikler bile bu gerçeği inkâr edemiyorlardı. Öyleyse ey insan! Sen de bu soruyu kendine sor: Bu kâinatı, bu gökleri, bu yeri, seni ve her şeyi yaratan kim? Elbette Allah'tır. Öyleyse hamd, şükür, ibadet ve itaat yalnızca O'na olmalıdır. Bu kadar açık bir gerçeği kabul ettikten sonra, başka varlıklara yönelmek, akıl ve vicdan sahibi bir insana yakışmaz.

Sevgili kardeşim! Bu ayet bize gösteriyor ki, Allah'ın varlığı ve birliği o kadar açıktır ki, en inatçı inkârcılar bile bunu kabul etmek zorunda kalırlar. Önemli olan, bu kabulü sadece dil ile değil, kalp ve davranışlarla da göstermektir. Hamd etmek, yalnızca "Elhamdülillah" demek değil; Allah'ın verdiği nimetleri O'nun rızasına uygun şekilde kullanmak, O'na itaat etmek ve O'ndan başkasına kul olmamaktır. Ne mutlu o kimselere ki, bu gerçeği bilir ve hayatlarını bu bilgiye göre düzenlerler. Onlar, dünyada huzur bulurlar, ahirette ise ebedi kurtuluşa ererler. Rabbimiz, bizleri bu gerçeği bilen ve gereğince amel eden kullarından eylesin.