Saffat surəsi — Ayə 125

Sözlərin izahı:

• أَتَدْعُونَ — "də'vət edirsinizmi?", yəni "ibadət edirsinizmi?" Burada "dua" və "ibadət" mənasındadır.
• بَعْلًا — Bə'l. Qədim zamanlarda bütpərəst xalqların ibadət etdiyi böyük bir bütün adı. Bəzi təfsirçilər bunun bir qadın ilahının adı olduğunu, bəziləri isə bir kişi bütünün adı olduğunu bildirmişlər.
• تَذَرُونَ — "tərk edirsiniz", "buraxırsınız".
• أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ — "yaradanların ən gözəli", yəni "ən gözəl Yaradan". Bu, Allahın sifətidir; O, hər şeyi ən gözəl şəkildə yaradandır.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə İlyas peyğəmbərin (əleyhissəlam) öz qövmünə olan xitabıdır. Allah-təala İlyası öz peyğəmbərləri sırasına qatmış və ona böyük şərəf bəxş etmişdir. İlyas (ə.s.) İsrail oğullarına göndərilmiş, onları tək Allaha ibadətə də'vət etmişdir.

O, qövmünə belə xitab edirdi: "Siz necə olur ki, Bə'l adlı bütə üz tutub ona yalvarır, ona ibadət edirsiniz? Halbuki o büt heç bir şey yarada bilməz, nə sizə fayda, nə də zərər verə bilər. Siz isə ən gözəl Yaradanı — sizi və sizdən əvvəlki atalarınızı yoxdan var edən, hər şeyi ən kamil surətdə yaradan Rəbbinizi tərk edirsiniz?"

Bu ayədə diqqət yetirilməli olan ən mühüm məqam budur: insan özünü yaradan, ona həyat verən, saysız-hesabsız nemətlər bəxş edən Allaha şükür etmək əvəzinə, öz əli ilə düzəltdiyi, heç bir gücü olmayan bir bütə üz tutur. Bu, ağıl sahibi bir insan üçün böyük bir zəlalətdir.

Allah-təala "أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ" — "yaradanların ən gözəli" buyurur. Bu o deməkdir ki, yaratmaq yalnız Allaha məxsus olsa da, bəzi məxluqlar da müəyyən mənada "yaradıcı" adlandırıla bilər — məsələn, bir sənətkar öz əsərini "yaradır". Lakin bütün bunların içində ən gözəl, ən kamil, ən qüdrətli Yaradan yalnız Allahdır. O, yoxdan var edir, hər şeyi ölçü və hikmətlə yaradır.

Ey insan! Bir düşün: sənə göz verən, qulaq verən, ürək verən, səni ana bətnində qoruyub saxlayan, yer üzünə gətirən və saysız nemətlərlə ruzi verən kimdir? Sən heç bir şey ikən səni var edən, sonra da sənə ən gözəl surəti bəxş edən Rəbbinə necə şükür etməzsən? Necə olur ki, sən özünə heç bir fayda verə bilməyən, səni eşitməyən, səni görməyən bir daşa, bir taxtaya üz tutursan?

Bu ayə bizə öyrədir ki, ibadət yalnız Allaha məxsusdur. Heç bir vasitə, heç bir büt, heç bir məxluq Allaha şərik ola bilməz. Allah ən gözəl Yaradandır və yalnız Ona yönəlmək, yalnız Ondan istəmək, yalnız Ona sığınmaq lazımdır. Bu, həm ağılın, həm də qəlbin tələb etdiyi ən doğru yoldur.