صافات سۈرىسى — ئايەت 16

1) قىسقىچە سۆز ئىزاھاتى:

• أَإِذَا: «ئەگەر… بولسا؟» مەنىسىدە، ھەيرانلىق ۋە ئىنكار بىلدۈرىدىغان سوئال.
• مِتْنَا: «بىز ئۆلۈپ كەتسەك».
• تُرَابًا: «توپا».
• عِظَامًا: «سۆڭەك» (چىرىپ ئۇپرىغان سۆڭەكلەر).
• لَمَبْعُوثُونَ: «چوقۇم تىرىلدۈرۈلىدىغانلار» — يەنى قەبرىدىن قايتا تىرىلدۈرۈلۈپ ھېسابقا تارتىلىدىغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مەككە مۇشرىكلىرىنىڭ قىيامەت ۋە قايتا تىرىلىشكە قارشى ئىنكارىنى ھېكايە قىلىدۇ. ئۇلار ھەيرانلىق ۋە ئىنكار بىلەن: «بىز ئۆلۈپ، توپا ۋە چىرىگەن سۆڭەككە ئايلانغاندىن كېيىن، راستتىنلا قايتا تىرىلدۈرۈلۈپ، ھېسابقا تارتىلامدۇق؟!» دەيدۇ. ئۇلار بۇنى ئەقىلگە سىغمايدىغان، ئەمەلىيەتكە ئۇيغۇن كەلمەيدىغان ئىش دەپ ھېسابلايدۇ.

ئەمما ھەقىقەت شۇكى، ئاللاھ تەئالانىڭ قۇدرىتى چەكسىز. ئىنساننى ئەسلىدە يوقتىن بار قىلغان زات، ئۇنىڭ چىرىپ توپا بولۇپ كەتكەن جىسىمىنى قايتا تىرىلدۈرۈشكە ئەلۋەتتە قادىردۇر. ئىنسان بۇ دۇنياغا ئۆزى ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ ئىرادىسى بىلەن كەلگەن؛ شۇڭا ئۇنىڭ قايتا تىرىلىشىمۇ ئاللاھ ئۈچۈن ھېچقانداق قىيىن ئىش ئەمەس.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئۆلۈم ھاياتنىڭ ئاخىرقى نۇقتىسى ئەمەس، بەلكى ئاخىرەت ھاياتىنىڭ باشلىنىشىدۇر. قىيامەت كۈنى ھەر بىر ئىنسان قەبرىدىن تىرىلدۈرۈلۈپ، ئاللاھنىڭ ئالدىدا ھېساب بېرىدۇ. شۇڭا بىز بۇ دۇنيادا ياخشى ئەمەللەرنى كۆپ قىلىپ، ئاخىرەت ئۈچۈن تەييارلىق قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھنىڭ ۋەدىسى ھەقتۇر، ئۇنىڭ ھېچبىر ۋەدىسى ئەمەلگە ئاشماي قالمايدۇ.

ئەي ئىنسان! ئۆلۈپ توپا بولۇشتىن قورقمىغىن، بەلكى قايتا تىرىلىپ ئاللاھنىڭ ئالدىدا ھېساب بېرىشتىن ئەنسىرىگىن. ھەر بىر ياخشى ئەمەل — بىر نۇر، ھەر بىر يامان ئەمەل — بىر زۇلمەت. ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدۋار بولۇپ، تەۋبە قىلىپ، ياخشى ئەمەللەرگە ئالدىراڭلار. ئاللاھ تەئالا بىزنىڭ ھەممىمىزنى قىيامەت كۈنىدە ئۆزىنىڭ رەھمىتى بىلەن مۇرادقا يەتكۈزسۇن.