صافات سۈرىسى — ئايەت 90

1. كەلىمە ئىزاھاتى:

• ﴿فَتَوَلَّوْا﴾: ئۇلار يۈز ئۆرۈپ كەتتى، باشقا تەرەپكە قاراپ ماڭدى.
• ﴿عَنْهُ﴾: ئۇنىڭدىن، يەنى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامدىن.
• ﴿مُدْبِرِينَ﴾: ئارقىسىنى قىلىپ كېتىۋاتقان ھالدا، يۈز ئۆرۈپ ئۇزاقلىشىپ كېتىۋاتقان ھالدا.

1. ئايەت تەپسىرى:

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام قەۋمىنى بىرلىككە ۋە ھەقىقىي ئىبادەتكە چاقىرغان بولسىمۇ، ئۇلار ئۇنىڭ دەۋىتىنى قوبۇل قىلمىدى. بىر كۈنى ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ بۇتلىرىغا چوقۇنۇش ۋە بايرام قىلىش ئۈچۈن شەھەردىن سىرتقا چىقماقچى بولغاندا، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامدىن بىرگە بارماقچى بولۇپ تەكلىپ قىلدى. ئۇ بولسا يۇلتۇزلارغا قاراپ پىكىر يۈرگۈزۈپ، ئۇلارنىڭ يېنىدىن قېلىش ئۈچۈن بىر باھانە ئىزدىدى ۋە «مەن ھەقىقەتەن كېسەل» دېدى. بۇ ئۇنىڭ ئۇلارنىڭ شېرىك كەلتۈرۈش مەرىكىسىگە قاتناشماسلىق ئۈچۈن قىلغان ئەقىللىق ۋە ھەلەل باھانىسى ئىدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئۇنىڭ سۆزىنى راست دەپ ئويلاپ، ئۇنى ئارقىسىغا تاشلاپ، ئۆزلىرىنىڭ بايرام-مەرىكىسىگە قاراپ كېتىۋەردى. ئۇلار ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈپ، ئارقىسىنى قىلىپ ئۇزاقلىشىپ كەتتى.

بۇ ئايەتتىن ئالىملىرىمىز شۇنى چۈشەندۈرىدۇكى، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ سۆزى يالغان ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ شېرىك ۋە گۇناھ ئىشلىرىدىن يىراق تۇرۇش ئۈچۈن قىلغان تەدبىرلىك ھەرىكىتى ئىدى. ئۇلارنىڭ ئۇنى تاشلاپ كېتىشى ئۇنىڭغا زىيان يەتكۈزمىدى، بەلكى ئۇنىڭغا بۇتلىرىنى بۇزۇش ۋە ئۇلارغا ھەقىقەتنى كۆرسىتىش پۇرسىتىنى ھازىرلاپ بەردى.

ئەي مۇئمىن قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەت يولىدا چىڭ تۇرۇش ئۈچۈن بەزىدە ئەقىللىق ۋە ھېكمەتلىك ئۇسۇللارنى قوللىنىش كېرەك. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا ئوخشاش، بىز ھەم ئۆز ئىمانىمىزنى قوغداپ، ھەم باشقىلارنى ھەقىقەتكە يېتەكلەش ئۈچۈن سەۋر-تاقەت ۋە ئەقىل-پاراسەت بىلەن ھەرىكەت قىلىشىمىز لازىم. ئۇلار يۈز ئۆرۈپ كەتكەن بولسىمۇ، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا بولغان دەۋىتىنى داۋاملاشتۇردى ۋە ئاخىرىدا ئۇلارنىڭ بۇتلىرىنى بۇزۇپ، ئۇلارنى ھەقىقەت ئالدىدا ئويلىنىشقا مەجبۇر قىلدى.

بىز مۇسۇلمان سۈپىتىدە، قۇرئان كەرىمنىڭ ھەر بىر ئايىتىدىن ساۋاق ئېلىپ، ئۆز ھاياتىمىزدا ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىمانى، سەۋرى ۋە ھېكمىتىنى ئۈلگە قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەت يولىدا مۇستەھكەم قەدەم بېسىشىمىزغا ياردەم قىلسۇن!