صافات سۈرىسى — ئايەت 91

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

— «فَرَاغَ»: يوشۇرۇن ھالدا بۇرۇلۇپ كەتتى، دېگەن مەنىدە.

— «آلِهَتِهِمْ»: ئۇلارنىڭ مەبۇدلىرى، يەنى بۇتلىرى.

— «أَلَا تَأْكُلُونَ»: «يېمەيسىلەرمۇ؟» دېگەن مەنىدە بولۇپ، مەسخىرە قىلىش ئۇسۇلىدا ئېيتىلغان سوئال.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام قەۋمىنىڭ مەبۇدلىرى — بۇتلار — تەرىپىگە يوشۇرۇن ھالدا بۇرۇلۇپ كەتتى. ئۇ بۇتلارنىڭ ئالدىغا قويۇلغان تاماقنى كۆرۈپ، ئۇلارنى مەسخىرە قىلغان ھالدا: «يېمەيسىلەرمۇ؟ سىلەرگە تاماق قويۇپ بېرىلدى، ئەمەلىيەتتە نېمىشقا يېمەيسىلەر؟» دېدى. بۇ ئۇلارنىڭ ئۆزى ياساپ، ئۆزى چوقۇنۇۋاتقان بۇتلارنىڭ ھېچقانداق كۈچ-قۇدرەتكە ئىگە ئەمەسلىكىنى، ھەتتا ئالدىغا قويۇلغان تاماقنى يېيىشكە ياكى سۆزلەشكە قادىر ئەمەسلىكىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن قىلىنغان ئىش ئىدى. ئۇلارنىڭ ئالدىغا تاماق قويۇلغان بولسىمۇ، بۇتلار ھېچقانداق جاۋاب قايتۇرالمىدى، ھېچقانداق ھەرىكەت قىلالمىدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنى قويۇپ باشقا نەرسىلەرگە چوقۇنۇش پۈتۈنلەي بىمەنىلىك ۋە ئەقىلسىزلىقتۇر. ئىنسان ئۆز قولى بىلەن ياسىغان، ھېچقانداق پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان، ھەتتا ئۆزىگە قويۇلغان تاماقنى يېيىشكە ياكى سۆزلەشكە قادىر بولمىغان نەرسىلەرگە قانداقمۇ ئىبادەت قىلالايدۇ؟ بۇنداق قىلىش ئىنساننىڭ ئۆز ئەقلىگە ۋە ئىززەت-ھۆرمىتىگە خىلاپتۇر.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ قىلمىشى پەقەت مەسخىرە قىلىش ئەمەس، بەلكى قەۋمىنى ئويغىتىش، ئۇلارنىڭ كۆزىنى ئېچىش ۋە ھەقىقەتنى كۆرسىتىش ئۈچۈن قىلىنغان دانالىق ئىدى. ئۇ ئۇلارغا: «سىلەر چوقۇنۇۋاتقان بۇ نەرسىلەر ھەتتا ئۆزىگە قويۇلغان تاماقنى يېيىشكە ياكى سىلەرگە جاۋاب قايتۇرۇشقىمۇ قادىر ئەمەس، ئۇنداقتا ئۇلار قانداقمۇ سىلەرنىڭ ئىبادەتلىرىڭلارغا لايىق بولسۇن؟» دېمەكچى بولغان ئىدى.

ئەي مۇسۇلمان قېرىنداشلار! بىز بۇ ئايەتتىن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاللاھقا بولغان چىن ئىخلاسىنى ۋە شېرىككە قارشى تۇرۇشتىكى جاسارىتىنى كۆرۈۋاتىمىز. ئۇ يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشنىڭ ھەقىقىي ئەركىنلىك ۋە ئىززەت ئىكەنلىكىنى، بۇتلارغا چوقۇنۇشنىڭ بولسا ئەقىلسىزلىق ۋە خارلىق ئىكەنلىكىنى بىزگە ئۆگىتىدۇ. ئاللاھ تائالا بىزنى پەقەت ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىدىغان، شېرىكتىن ساقلىنىدىغان ۋە ھەقىقەتنى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامدەك جاسارەت بىلەن قوغدايدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن. ئامىن.