Niso surasi — Oyat 117

Kalimalarning ma'nolari:

• Inas (إِنَاثًا): Bu yerda butlar nazarda tutilgan. Arab mushriklari o'z butlariga "Lot", "Uzzo", "Mano" kabi ayol ismlarini qo'yib, ularni ayol nomlari bilan atashgan.
• Marid (مَرِيدًا): Itoatdan chiqqan, bo'ysunmagan, shahvat va yovuzlikda haddan oshgan shayton ma'nosini bildiradi.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning holatini bayon qilib, ularning Allohdan o'zga narsalarga sig'inishi behuda va batil ekanini bildirmoqda. Mushriklar Allohning o'rniga faqat butlarga iltijo qiladilar. Bu butlar esa hech qanday foyda ham, zarar ham yetkaza olmaydigan jonsiz narsalardir. Ular bu butlarga ayol ismlarini qo'yib, ularni iloh deb atashgan. Ammo aslida ularning bu qilmishi ortida shayton turibdi. Ya'ni, ular haqiqatda Allohga emas, balki Allohning rahmatidan quvilgan, itoatdan chiqqan shaytonga ergashmoqdalar. Shayton ularni bu yo'lga boshlab, butlarga sig'inishni chiroyli ko'rsatib qo'ygan. Shunday qilib, ularning butlarga sig'inishi aslida shaytonga bo'ysunishdir, chunki shayton ularni bu batil ishga undagan va yo'ldan ozdirgan.

Foydalar:

• Bu oyat musulmonlarga tavhid (yakkaxudolik) e'tiqodining naqadar muhimligini va shirkning naqadar xavfli ekanini eslatadi. Chunki shirk insonni Allohdan uzoqlashtirib, shaytonning asiriga aylantiradi.
• Inson o'z hayotida faqat Allohga iltijo qilishi, Undan yordam so'rashi lozim. Butlarga yoki boshqa narsalarga sig'inish — bu shaytonning hiylasiga uchishdir.
• Shayton insonni turli yo'llar bilan yo'ldan ozdirishga harakat qiladi. Shuning uchun mo'min inson doimo hushyor bo'lishi, Qur'on va Sunnatga amal qilishi orqali shaytonning vasvasalaridan saqlanishi kerak.
• Alloh taolo bandalariga bo'lgan rahmati tufayli ularni shirkdan ogohlantirib, to'g'ri yo'lga boshlaydi. Bu esa Allohning bandalariga bo'lgan cheksiz mehridir.