સૂરા અન-નિસા — આયત 18

શબ્દોની સમજૂતી:

• السَّيِّئَاتِ: પાપો, ખરાબ કાર્યો.
• حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ: કોઈની પાસે મૃત્યુ આવી પહોંચ્યું, એટલે કે મૃત્યુની પીડા અને ચેતના શરૂ થઈ ગઈ.
• أَعْتَدْنَا: અમે તૈયાર કરી રાખ્યું છે.
• عَذَابًا أَلِيمًا: દુઃખદાયક યાતના.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં જણાવે છે કે જે લોકો પાપો કરતા રહે છે અને તૌબા કરવામાં ઢીલ કરતા રહે છે, તેમની તૌબા ત્યારે સ્વીકારવામાં આવતી નથી જ્યારે મૃત્યુની પીડા તેમની સામે આવી જાય અને તેઓ કહેવા લાગે કે "હવે મેં તૌબા કરી લીધી છે." તે સમયે તૌબા કબૂલ થતી નથી, કારણ કે તે સમય તૌબાનો નહીં, પરંતુ મજબૂરીનો હોય છે. જ્યારે માણસ મૃત્યુની ચેતનામાં પ્રવેશે છે, ત્યારે તેનું જીવન પૂરું થઈ ગયું હોય છે અને કર્મનું પાનું બંધ થઈ ગયું હોય છે.

એ જ પ્રમાણે, જે લોકો કુફ્ર (અવિશ્વાસ)ની હાલતમાં મૃત્યુ પામે છે, તેમની પણ તૌબા સ્વીકારવામાં આવતી નથી. કારણ કે તૌબાનો સમય જીવનના અંત સુધી હોય છે, પરંતુ જ્યારે મૃત્યુની ઘડી આવી જાય અને માણસ કુફ્ર પર જ મૃત્યુ પામે, તો તેની તૌબા અને ઈમાન બંને સ્વીકારવામાં આવતા નથી. આવા લોકો માટે અલ્લાહએ દુઃખદાયક યાતના તૈયાર કરી રાખી છે.

આ આયતનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે તૌબા જીવનમાં જ કરવી જોઈએ, મૃત્યુની રાહ જોઈને નહીં. જે લોકો સતત પાપ કરતા રહે છે અને કહે છે કે "અમે વૃદ્ધાવસ્થામાં તૌબા કરીશું" અથવા "મૃત્યુ સમયે તૌબા કરીશું", તેમની તૌબા સ્વીકારવામાં આવતી નથી. તેવી જ રીતે, જે લોકો કુફ્રની હાલતમાં મૃત્યુ પામે છે, તેમના માટે પણ કોઈ તૌબાનો દરવાજો ખુલ્લો નથી.

આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. તૌબાનો સમય જીવન છે, મૃત્યુ નહીં: અલ્લાહ તઆલા આપણને ચેતવણી આપે છે કે તૌબા હંમેશા જીવનમાં જ કરવી જોઈએ. મૃત્યુની પીડા આવ્યા પછીની તૌબા કબૂલ થતી નથી. આથી આપણે સમય રહેતાં જ અલ્લાહ તરફ પાછા ફરવું જોઈએ.
2. અલ્લાહની દયા અને ન્યાય: અલ્લાહ તઆલા અત્યંત દયાળુ છે, તે આપણને જીવનભર તૌબાનો મોકો આપે છે. પરંતુ તે ન્યાયી પણ છે, તેથી જે લોકો જાણી જોઈને પાપ કરતા રહે છે અને મૃત્યુ સુધી તૌબા નથી કરતા, તેમને સજા મળે છે.
3. ઈમાન અને કુફ્રનો અંતિમ નિર્ણય: આ આયત આપણને શીખવે છે કે માણસનું અંતિમ પરિણામ તેના ઈમાન અને કર્મો પર આધાર રાખે છે. જે