Ан-Ниса сүрөсү — Аят 54

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَمْ (ам): «же» деген мааниде, мурунку сүйлөм менен байланыштырып, суроо же таң калуу маанисин билдирет.
• يَحْسُدُونَ (яхсудуна): «көрө албастык кылышат», «ичи тар», «күнүчүлүк кылышат» дегенди билдирет.
• النَّاسَ (ан-нас): «адамдар» — бул жерде Мухаммад пайгамбар (с.а.в.) жана анын сахабалары, ошондой эле араб эли көздө тутулат.
• آلَ إِبْرَاهِيمَ (аала Ибраахим): «Ибрахимдин үй-бүлөсү», «Ибрахимдин урпактары» дегенди билдирет.
• الْكِتَابَ (аль-Китааб): «Китеп» — Аллах тарабынан түшүрүлгөн ыйык китептер.
• الْحِكْمَةَ (аль-Хикма): «Даанышмандык» — пайгамбарлык, терең түшүнүк жана туура чечим кабыл алуу жөндөмү.
• مُلْكًا عَظِيمًا (мулкан ъазыйман): «Улуу бийлик», «кеңири падышалык» дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Мухаммад пайгамбарга (с.а.в.) жана анын сахабаларына берилген ныкматтарга көрө албастык кылган адамдарды сындайт. Алар Мухаммад пайгамбарга (с.а.в.) пайгамбарлык жана элчилик ныкматы берилгенине, ал эми сахабаларга ыйман келтирүү, пайгамбарды ээрчүү жана жер бетинде бекем орношуу сыяктуу ныкматтар берилгенине ичи тар. Алар бул ныкматтардын жок болушун каалашат.

Андан кийин Аллах Таала аларга жооп берип: «Биз буга чейин Ибрахимдин (а.с.) урпактарына да китептерди жана даанышмандыкты бергенбиз, ошондой эле аларга улуу бийлик бергенбиз» дейт. Башкача айтканда, пайгамбарлык жана бийлик Ибрахимдин урпактарына гана тиешелүү эмес, Аллах Таала муну Мухаммад пайгамбарга (с.а.в.) жана анын үммөтүнө да бере алат. Демек, бул ныкматтарга көрө албастык кылуунун эч кандай негизи жок.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах Таала каалаган пендесине каалаган ныкматын берет, бул Анын жалгыз Өзүнүн эрки менен болот.
• Көрө албастык жана ичи тардык — жек көрүндүү мүнөз, ал адамды Аллахтын ныкматтарына каршы чыгарат.
• Ибрахимдин (а.с.) урпактарына берилген пайгамбарлык, даанышмандык жана бийлик — Аллахтын өзгөчө ныкматтары экенин билүү менен, Мухаммад пайгамбарга (с.а.в.) берилген ныкматтардын да улуу экенин түшүнөбүз.
• Ыйман, пайгамбарды ээрчүү жана жер бетинде бекем орношуу — бул дүйнөлүк жана акыреттик бакыттын негизи.
• Ислам дини адамды көрө албастыктан, ичи тардыктан жана башкаларга зыян келтирүүдөн тыят, тескерисинче, жакшылыкка, ынтымакка жана бири-бирин колдоого чакырат.
• Аллахтын ныкматтарын таануу жана аларга шүгүр кылуу — ыймандуу адамдын милдети.