Аз-Зухруф сүресі — Аят 20

1. Сөздердің мағынасы:

• لَوْ شَاءَ الرَّحْمَٰنُ — «Егер Рахман (Аллаһ) қаласа еді».
• مَا عَبَدْنَاهُم — «біз оларға құлшылық қылмас едік» (яғни періштелерге және басқа да пұттарға).
• مَا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ — «олардың бұл айтқандарында ешбір білім жоқ».
• يَخْرُصُونَ — «олар тек өтірік айтып, болжам жасайды».

1. Аяттың тәпсірі:

Мушриктер Аллаһқа қарсы өздерінің пұтқа табынуларын ақтау үшін: «Егер Рахман қаламағанда біз періштелерге де, басқа да пұттарға да құлшылық қылмас едік» деп айтты. Олар мұнымен тағдырды (қадарды) дәлел етіп, Аллаһ біздің бұл ісімізге разы болғандықтан жол берді дегенді меңзеді. Алайда бұл — негізсіз, жалған уәж. Өйткені Аллаһ пенделерге пайғамбарлар жіберіп, кітаптар түсіріп, тура жолды анық баяндап, тыйым салған нәрселерден қайтарды. Сондықтан Оның қалауымен болды деп, күнәні ақтауға болмайды. Олардың бұл сөздеріне ешқандай дәлел де, Аллаһтан келген хабар да жоқ. Олар тек өз ойларынан құрастырып, өтірік айтып, жорамал жасайды. Шындығында, Аллаһ бір нәрсені жаратқан болса, ол сол нәрсеге разы деген сөз емес; Ол күпірлікті жаратқанымен, оған разы емес және оны бұйырмайды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Күнәні тағдырмен ақтау — жалған әрі негізсіз уәж. Аллаһ адамға ақыл, ерік және пайғамбарлар арқылы тура жолды көрсетті, сондықтан әркім өз таңдауы үшін жауапты.
• Аллаһтың қалауы мен разылығын шатастыруға болмайды: Ол бір нәрсені жаратуы мүмкін, бірақ оған разы болмауы да мүмкін.
• Діни мәселелерде білімсіз, дәлелсіз сөйлеу — қауіпті. Әрбір сөз бен іс Құран мен Сүннетке негізделуі керек.
• Ислам адамды ойлауға, шынайы дәлел іздеуге шақырады; болжам мен өтірікке емес, анық білімге сүйенуге үйретеді.
• Бұл аят Аллаһтың әділдігін және пенделерге деген мейірімін көрсетеді: Ол адамды жауапкершіліксіз қалдырмай, пайғамбарлар мен кітаптар арқылы тура жолды нұсқады.