Moida surasi — Oyat 75

Kalimalarning ma'nolari:

• "Xalat" – o'tdi, o'tib ketdi.
• "Siddiqa" – juda ko'p rostgo'y, tasdiqlovchi (ayol).
• "Yu'fakun" – (haqdan) burib yuborilmoqdalar, chalg'itilmoqdalar.

Tafsir:

Masih – Maryamning o'g'li Iso alayhissalom faqatgina bir rasuldirlar. Undan oldin ham ko'plab rasullar o'tib ketganlar. U ham xuddi ular kabi inson edi va o'limni totib ko'radi. Uning onasi Maryam esa siddiqa – nihoyatda rostgo'y va Allohning amrlarini qat'iy tasdiqlovchi ayol edi. Ular ikkalasi ham boshqa odamlar kabi taom yeyishar edi. Taom yeyish esa ehtiyoj va ojizlik alomatidir. Qanday qilib taomga muhtoj bo'lgan zot iloh bo'lishi mumkin?! Alloh taolo bu bilan ularning oddiy inson ekanliklarini, ilohlikka hech qanday aloqasi yo'qligini bayon qilmoqda.

So'ngra Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad sallallohu alayhi vasallamga qaratib: "Qarang, Biz ularga (Isoning bandaligini, Allohning yagonaligini) ko'rsatuvchi oyat-dalillarni qanday bayon qilmoqdamiz!" – deydi. Keyin yana: "Endi qarang, ular qanday qilib haqdan burib yuborilmoqdalar?" – deb taajjub bildiradi. Ya'ni, dalillar shunchalik oshkora bo'lishiga qaramay, ular o'zlari ixtiro qilgan batil e'tiqodlaridan voz kechmaydilar va haq yo'ldan adashtirilmoqdalar.

Foydalar:

• Iso alayhissalom ham boshqa payg'ambarlar kabi oddiy inson va rasul ekanliklari, unda ilohiy xususiyat yo'qligi bayon qilinadi. Bu esa nasroniylarning "Iso – Xudoning o'g'li" degan da'volarini rad etadi.
• Maryam alayhassalomning yuksak maqomi – siddiqa (rostgo'y) ekani zikr qilinadi. Bu orqali ayollarning ilm va rostgo'ylikdagi fazilati e'tirof etiladi.
• Taom yeyish ehtiyoj va ojizlik belgisi ekani, ehtiyojmand zot iloh bo'la olmasligi aqlga sodda va tushunarli tarzda yetkaziladi. Bu – Islom aqidasining mantiqiy va ishonchli ekaniga dalildir.
• Alloh taolo oyat va dalillarni bayon qilishda marhamatli ekani, lekin insonning irodasi va tanlovi ham muhimligi eslatiladi. Haqni ko'rib turib undan yuz o'girish – eng katta ziyon ekani ogohlantiriladi.