Zariyat surəsi — Ayə 8

1) Bəzi sözlərin izahı:

• إِنَّكُمْ — “Həqiqətən, siz...”
• لَفِي — “mütləq içindəsiniz, daxilsiniz” mənasında tə’kid bildirir.
• قَوْلٍ — “söz, danışıq, iddia”.
• مُّخْتَلِفٍ — “ziddiyyətli, bir-birini təkzib edən, qarışıq”.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə buyurur ki, ey haqqı yalan sayanlar, siz Quran barəsində və Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) barəsində elə bir ziddiyyətli söz içindəsiniz ki, heç bir sağlam məntiqə sığmaz. Bir dəfə deyirsiniz: “Bu, sehrdir”, başqa vaxt deyirsiniz: “Bu, şeirdir”. Bəzən Muhəmmədi (sallallahu aleyhi və səlləm) sehrbaz adlandırırsınız, bəzən şair, bəzən dəli deyirsiniz. Halbuki bu iddialar bir-birini təkzib edir; çünki sehrbazın halı şairin halına, şairin halı isə dəlinin halına bənzəməz. Beləliklə, siz öz sözünüzdə də, mövqeyinizdə də sabit deyilsiniz, hər dəfə başqa bir bəhanə ortaya atırsınız.

Bu ziddiyyətli danışıq təkcə Quran və Peyğəmbər barəsində deyil, həm də iman və küfr məsələsində özünü göstərir: kimi təsdiq edir, kimi yalan sayırsınız; bəzən inanır, bəzən dönüb küfr edirsiniz. Bu isə onu göstərir ki, siz haqqı axtarmaq niyyətində deyilsiniz, sadəcə olaraq haqqa mane olmaq üçün müxtəlif bəhanələr uydurursunuz.

Həqiqətdə isə Quranın özü ən aydın və ən möhkəm dəlildir; onun hikməti, bəlağəti və insanı doğru yola yönəltməsi heç bir şübhəyə yer qoymur. Kim səmimi qəlbdən haqqı istəsə, Allah ona doğru yolu göstərər və onu bu ziddiyyətli sözlərin qaranlığından çıxarar. Kim də üz döndərib inad edərsə, öz əməlinin cəzasını görər. Elə buna görə də bu ayə bizə xəbərdarlıq edir: sözümüzdə, inancımızda və əməlimizdə sabit olmalı, haqqa təslim olmalıyıq. Quran isə bizi birlik və hidayətə çağıran nurdur; gəlin o nura tərəf qaçaq və ziddiyyətli sözlərin bizi çaşdırmasına imkan verməyək.