Ат-Тур сүрөсү — Аят 36

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَمْ — "же" деген маанидеги суроо коштоочусу, бул жерде таң калтыруу жана жокко чыгаруу максатында келген.
• خَلَقُوا — "жаратышты" деген этиш, "алар" деген жактык ат атооч менен.
• السَّمَاوَاتَ — "асмандар" деген сөздүн көптүк түрү.
• الْأَرْضَ — "жер" деген сөз.
• بَلْ — "тескерисинче, жок, андай эмес" деген маанини билдирүүчү сөз.
• لَا يُوقِنُونَ — "анык ишенишпейт, бекем ыктымал кылышпайт" деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырларга каршы дагы бир күчтүү далил келтирип, аларды ой жүгүртүүгө чакырат: "Же алар асмандар менен жерди өздөрү жаратыштыбы?" — деп сурайт. Башкача айтканда, бул улуу жаратылышты, асмандар менен жердин кереметтүү түзүлүшүн, алардын ортосундагы так тартипти алар өздөрү жаратканбы? Албетте, жок. Асмандар менен жерди жараткан Аллах гана. Эгер алар муну ой жүгүртүп түшүнүшсө, анда Аллахтын кудуреттүүлүгүн, бирдигин жана улуулугун моюнга алышы керек эле.

Бирок алар муну моюнга албайт. Себеби алар Аллахтын азабына, кыямат күнүнө жана эсеп-кысапка бекем ишенишпейт. Эгер алар чындап ыктымал кылып ишенишкенде, Аллахка шерик кошпой, Анын элчисине ыйман келтиришмек. Алардын каапырлыгы жана текеберлиги алардын жүрөгүндөгү ишенимсиздиктен жана бекем ыктымалдын жоктугунан улам келип чыккан. Алар Аллахтын бар экенин, жаратуучу экенин ичтеринде билишсе да, аны бекем ишенимге айландырышпайт, ошондуктан адашып, шерик кошуудан баш тартышпайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят адамды асмандар менен жердин жаратылышы жөнүндө ой жүгүртүүгө чакырат. Ар бир адам айлана-чөйрөсүнө көз чаптырып, бул улуу жаратылыштын өзүнөн-өзү пайда болбогонун, аны жараткан Кудай бар экенин түшүнүшү керек.
• Ислам дини адамды акыл-эсин иштетип, ой жүгүртүүгө, чындыкты табууга үндөйт. Бул аят ошол чакырыктын бир далили.
• Аллахка бекем ишенүү, Анын азабына жана кыямат күнүнө чын ыкластан ыктымал кылуу адамды туура жолго багыттайт. Ишеним бекем болсо, адам Аллахка шерик кошпой, Анын буйруктарын аткарып, тыйгандарынан тыйылат.
• Бул аят бизге жаратылыштын ар бир бөлүгүндө Аллахтын кудуретинин белгилери бар экенин эскертет. Ошондуктан ар бир мусулман жаратылышка терең маани берип, андан үлгү алып, Аллахка болгон ыйманын бекемдеши керек.
• Ислам — бул акылга жана илимге шайкеш келген дин. Ал адамды ойлонууга, изилдөөгө, чындыкты табууга чакырат. Ошондуктан ар бир адам Куранды окуп, анын маанисин түшүнүп, Аллахтын жараткандары жөнүндө ой жүгүртсө, ыйманы дагы да бекем болот.