سوره طور — آیه 37

معانی کلمات:

• خَزَائِنُ: جمع «خزانه» به معنای گنجینهها و مخزنهای رحمت و روزی.
• الْمُصَیْطِرُونَ: از ماده «سیطره» به معنای مسلّط، چیره و فرمانروا؛ کسانی که بر دیگران تسلّط و قدرت دارند و هرگونه بخواهند تصرف میکنند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، مشرکان و منکران رسالت را مورد خطاب و سرزنش قرار میدهد و با لحنی استفهام انکاری میفرماید: آیا اینان گنجینههای پروردگار تو را در اختیار دارند که هر کس را بخواهند به نبوت و رسالت برگزینند و هر که را بخواهند محروم سازند؟ آیا آنها میتوانند از خزائن رحمت الهی، مانند رزق، نبوت و دیگر نعمتها، به هر کس که بخواهند عطا کنند یا از هر کس که بخواهند بازدارند؟ یا اینکه آنان بر جهان هستی تسلّط و سیطره دارند و فرمانروایان مطلق بر خلق خدا هستند که اختیار رسالت و هدایت را به دست گرفتهاند؟ هرگز چنین نیست! اینان نه تنها مالک و صاحب اختیار خزائن الهی نیستند، بلکه بندگان ناتوان و عاجزی هستند که حتی بر سرنوشت خود نیز قدرتی ندارند، چه رسد به اینکه بر مقدرات دیگران مسلّط باشند. آنان نه کلیددار گنجینههای آسمان و زمیناند و نه سلطهای بر امور خلق دارند؛ بلکه همه چیز به دست خداوند حکیم و داناست که رسالت و نبوت را به هر کس که شایسته بداند، عطا میکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید در ربوبیت: تنها خداوند است که مالک خزائن رحمت و روزی است و هیچ کس را یارای تصرف در آنها نیست؛ پس باید تنها از او طلب کرد و به او امید داشت.
2. ردّ استکبار و خودبرتربینی: کسانی که گمان میکنند قدرت و اختیار امور را دارند و میتوانند نعمتها را به هر کس بخواهند بدهند یا بازدارند، در اشتباهی بزرگ هستند؛ زیرا همه چیز به دست خداوند است.
3. حکمت الهی در اعطای نبوت: رسالت و هدایت، موهبتی الهی است که بر اساس علم و حکمت بینهایت خداوند به شایستگان داده میشود، نه بر اساس خواست و میل بشر.
4. تواضع در برابر قدرت الهی: انسان باید در برابر عظمت و قدرت خداوند فروتن باشد و بداند که هیچ تسلط و سیطرهای بدون اذن او ممکن نیست.
5. آرامش و امیدواری: وقتی بدانیم که همه امور به دست خداوند حکیم است، دلهایمان آرام میگیرد و از وابستگی به قدرتهای پوشالی و ظاهری رها میشویم.