سوره انعام — آیه 117

معانی کلمات:

• یَضِلُّ: گمراه میشود، از راه راست منحرف میگردد.
• سَبِیلِهِ: راه او (راه خداوند متعال).
• مُهْتَدِین: هدایتشدگان، کسانی که راه راست را یافته و بر آن استقامت میورزند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر گرامی، همانا پروردگار تو به حال همه بندگان آگاهتر است؛ او بهخوبی میداند چه کسی از راه او گمراه میشود و چه کسی بر راه هدایت استوار میماند. هیچکس بر خداوند پوشیده نیست؛ نه آنکه با اختیار خود راه ضلالت را برمیگزیند و نه آنکه با توفیق الهی راه هدایت را در پیش میگیرد. علم خداوند به هر دو گروه کامل و بینقص است و هیچ ذرهای از اعمال، نیتها و سرانجام کارهای آنان بر او پنهان نمیماند. بنابراین، ای رسول، غمگین مشو که برخی از مردم راه هدایت را رها میکنند و به گمراهی میروند؛ چرا که پروردگار تو از همه آنان آگاهتر است و هر کس را بر اساس علم و عدالت خود، مطابق آنچه سزاوار است، پاداش یا کیفر خواهد داد. این آیه تسلیتی برای پیامبر و مؤمنان است که وظیفه آنان تنها ابلاغ رسالت است و حساب و جزای مردم با خدایی است که علمش به همه چیز احاطه دارد.

فواید و پیامهای آیه:

• تسلّی و آرامش برای مؤمنان: وقتی بدانیم خداوند از همه چیز آگاه است و هیچ عملی از نظر او پنهان نمیماند، دلهایمان آرام میگیرد و نگران ظلم یا بیتوجهی در حق خود نیستیم؛ زیرا خداوند عادلترین داوران است.
• مسئولیتشناسی: این آیه به ما میآموزد که هر کس در برابر انتخاب خود مسئول است؛ گمراهی یا هدایت، نتیجهای از اختیار و اراده خود انسان است و خداوند بر اساس علم کامل خود، هر کس را سزاوار عملش میسازد.
• امید و انگیزه برای هدایت: دانستن اینکه خداوند هدایتشدگان را میشناسد و پاداش آنان را تضمین کرده، انگیزهای قوی برای پیمودن راه راست و استقامت بر آن ایجاد میکند.
• دوری از قضاوتهای عجولانه: ما نباید درباره گمراه یا هدایت بودن دیگران قضاوت قطعی کنیم؛ زیرا علم کامل تنها نزد خداست و اوست که در نهایت، حق هر کس را ادا میکند.