سوره انعام — آيت 47

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• أَرَأَيْتَكُمْ: ”ٻُڌايو ته“، ”خبر ڏيو ته“ — هي لفظ پڇڻ ۽ ڌيان ڇڪائڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو.
• بَغْتَةً: اوچتو، اچانڪ، اڻڄاڻائيءَ ۾ — يعني اهڙو عذاب جيڪو اڳواٽ خبر نه پوي.
• جَهْرَةً: ظاهر طور، اکين اڳيان، کليل نموني سان — يعني اهڙو عذاب جيڪو سڀ ڏسي ۽ ڄاڻي سگهن.
• يُهْلَكُ: هلاڪ ڪيو وڃي ٿو، تباهه ڪيو وڃي ٿو.
• الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ: ظالم ماڻهو، يعني اهي جيڪي الله جي حدن کان ٻاهر نڪري ويا ۽ حق کي رد ڪيو.

2) آيت جي تفسير:

اي پيغمبر! انهن مشرڪن کي چؤ ته ٻُڌايو ته جيڪڏهن اوھان تي الله جو عذاب اچي — ڀلي اهو اوچتو اچي اوھان کي اڳواٽ ڪا خبر نه هجي، يا ڀلي اهو کليل ۽ ظاهر نموني سان اچي جو اوھين پاڻ اکين سان ڏسو ۽ ڄاڻو — ته ٻُڌايو ته ان عذاب ۾ تباهه ڪير ٿيندو؟ ان ۾ هلاڪ ۽ تباهه صرف اهي ماڻهو ٿيندا جيڪي ظالم آهن، يعني اهي جيڪي الله سان شرڪ ڪن ٿا، سندس رسولن کي ڪوڙو چئن ٿا ۽ حق کان منهن موڙي ٿا وڃن. اهي ئي آهن جيڪي عذاب جا حقدار بڻجن ٿا، ۽ اهي ئي آهن جن کي سزا ملندي آهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ جو عذاب ڪڏهن به اوچتو ۽ اڻڄاڻائيءَ ۾ اچي سگهي ٿو، ۽ ڪڏهن کليل نموني سان به اچي سگهي ٿو — ٻنهي حالتن ۾ انسان کي الله جي طرف رجوع ڪرڻ گهرجي.
• عذاب ۽ تباهي صرف ظالمن لاءِ آهي، يعني اهي جيڪي الله جي نافرماني ۽ شرڪ ڪن ٿا. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته الله تعاليٰ انصاف ڪندڙ آهي ۽ بيگناهن کي سزا نه ٿو ڏئي.
• هي آيت اسان کي خبردار ڪري ٿي ته اسان ظلم ۽ شرڪ کان پري رهون، ۽ هميشه الله جي اطاعت ۽ توحيد تي قائم رهون.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ بار بار انسانن کي سمجهاڻي ڏئي ٿو ته اهي سوچين ۽ سمجهن، ته جيڪڏهن عذاب اچي ته ڪير بچي سگهندو؟ ان ڪري اسان کي گهرجي ته وقت رهندي الله ڏانهن موٽون ۽ نيڪ عمل ڪيون.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن جي تعليمات تي عمل ڪيون، ڇاڪاڻ ته قرآن ۾ ئي اسان جي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي.