سوره انعام — آیه 88

معانی کلمات:

• هُدَى اللهِ: توفیق و رهنمایی خداوند.
• لَحَبِطَ: باطل و تباه میشد، از بین میرفت.
• أَشْرَکُوا: شریک قرار میدادند برای خدا.

تفسیر آیه:

آنچه که برای این پیامبران بزرگوار حاصل شد، هدایت و توفیقی از جانب خداوند بود؛ اوست که این توفیق را به هر کس از بندگانش که بخواهد عطا میکند و این فضل و رحمت اوست که شامل حال آنان شده است. این هدایت، دین و راه راست خداست که بندگان برگزیدهاش را به آن رهنمون میشود.

اما نکته بسیار مهم این است که اگر این پیامبران - با آن مقام والایشان - فرضاً شرک میورزیدند، تمام اعمال نیک و عباداتشان باطل و تباه میشد و هیچ پاداشی برای آنها باقی نمیماند؛ زیرا شرک، هر عمل صالحی را نابود میکند و خداوند هرگز عملی را که با شرک آمیخته باشد نمیپذیرد. این مطلب نشان میدهد که هیچ کس - حتی پیامبران - در برابر قانون الهی استثنا نیست و شرک، سدّ راه پذیرش اعمال است.

فواید و پیامهای آیه:

• هدایت واقعی تنها از جانب خداست و اوست که به هر کس بخواهد توفیق میدهد؛ پس باید از او بخواهیم و به درگاهش دست نیاز بلند کنیم.
• شرک، بزرگترین گناه و مانع پذیرش اعمال است؛ پس باید از هرگونه شرک ظاهری و باطنی دوری کنیم و توحید را در دل و عمل خود زنده نگه داریم.
• این آیه نشان میدهد که خداوند با همه مهربان است، اما قانون او قطعی است؛ پس نباید به اعمال خود مغرور شویم، بلکه باید با اخلاص و دوری از هرگونه شریک، راه بندگی را بپیماییم.
• اگر پیامبران با آن مقام، از شرک برحذر داشته شدهاند، پس ما باید چقدر بیشتر مراقب باشیم که در گفتار، کردار و اعتقادات خود، توحید را حفظ کنیم و از هر آنچه بوی شرک میدهد بپرهیزیم.