Аль-Анам сүресі — Аят 88

1. Сөздердің мағынасы:

• ذَٰلِكَ — "Осы" дегенді білдіретін сілтеу есімдігі, яғни алдында айтылған нәрсеге нұсқайды.
• هُدَى اللَّهِ — "Аллаһтың тура жолға салуы", "Аллаһтың һидаяты".
• يَهْدِي — "тура жолға бастайды", "бағыттайды".
• مَن يَشَاءُ — "кімді қаласа", "Өзі қалаған адамды".
• حَبِطَ — "жойылды", "босқа кетті", "пайдасыз болды".
• أَشْرَكُوا — "Аллаһқа серік қосса", "ширк келтірсе".

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда айтылған пайғамбарлардың тура жолда болуы, имандылығы және ізгі амалдары — бұның бәрі Аллаһтың һидаяты мен нұсқауының арқасында болды. Аллаһ Өзінің құлдарынан кімді қаласа, соны осы тура жолға бастайды. Бұл — Аллаһтың шексіз мейірімі мен даналығының көрінісі. Ол кімге һидаят нәсіп етсе, сол адам тура жолды табады.

Содан кейін Аллаһ бір маңызды ескерту жасайды: егер осы ұлы пайғамбарлар — өздерінің биік дәрежелеріне, абыройларына қарамастан — Аллаһқа серік қосқан болса, олардың барлық ізгі амалдары жойылып, босқа кетер еді. Бұл — ширктің (Аллаһқа серік қосудың) қаншалықты ауыр күнә екенін және ол кез келген салиқалы амалдың сауабын жоятынын көрсететін ескерту. Яғни, ширк — амалды жарамсыз ететін, оның сауабын жоққа шығаратын нәрсе.

Бұл аят екі маңызды шындықты айқындайды: біріншіден, һидаят тек Аллаһтың қолында екенін; екіншіден, ширк қандай да бір адамның дәрежесі қаншалықты жоғары болса да, оның амалын жоятынын. Тіпті пайғамбарлар сияқты ұлы тұлғалар да ширк келтірсе, амалдары жойылар еді деген ескерту — бұл қарапайым адамдар үшін үлкен сабақ.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Һидаят — Аллаһтың сыйы: Тура жолды табу адамның өз күшімен ғана емес, Аллаһтың мейірімімен болады. Сондықтан әр адам Аллаһтан һидаят сұрап, Оған жалбарынуы керек.
• Ширктің қауіптілігі: Бұл аят ширктің қаншалықты ауыр екенін көрсетеді — ол тіпті ең ұлы амалдардың да сауабын жояды. Бұл әр мұсылманды Аллаһқа тек қана құлшылық етуге, Оған ешкімді серік қоспауға шақырады.
• Исламның әділдігі: Исламда адамның тегі, дәрежесі, атағы емес, тек қана тақуалығы мен иманы бағаланады. Тіпті пайғамбар да ширк келтірсе, амалы жойылатыны айтылуы — Исламның шынайы әділдігін көрсетеді.
• Иман мен амалдың байланысы: Имансыз амалдың құндылығы жоқ. Салиқалы амалдар тек шынайы иманмен және ихласпен (Аллаһ үшін ғана жасалуымен) ғана қабыл болады.
• Аллаһтың рақымына үміт: Аят Аллаһтың Өзі қалаған құлдарын тура жолға бастайтынын айтады. Бұл — әр адамға Аллаһтың мейірімінен үміт үзбеуге және Одан һидаят сұрауға шақыратын үлкен үміт пен қуаныш.