Аль-Калам сүресі — Аят 16

1. Сөздердің мағынасы:

• سَنَسِمُهُ (сәнасимуһу): «Біз оған таңба саламыз» дегенді білдіреді. Сим (سِم) — малға салынатын таңба, белгі.
• الْخُرْطُومِ (әл-хуртум): Мұрын деген мағына. Негізінде піл сияқты жануарлардың тұмсығы үшін қолданылатын сөз, бірақ араб тілінде адамның мұрнын менсінбей, кемсітіп айту үшін де жұмсалады.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда Алла Тағала қарсылық білдіріп, аяттарымызды өтірікке шығарған, тәкаппарлық танытқан адамның сипаттарын баяндады. Енді осы аятта оған қатысты қатал ескерту мен қорқыту келеді: «Біз оның мұрнына мәңгілік таңба саламыз». Бұл — оның мұрнына өшпейтін белгі қойылатынын, яғни ол осы белгісімен адамдар алдында масқара болатынын білдіреді. Кейбір тәпсіршілер бұл белгінің оның жүзін қарайтып, күйдіріп таңбалау түрінде болатынын айтқан. Мұрын — адамның бет-бейнесіндегі ең көрнекті мүшесі, сондықтан оған салынған таңба адамды бүкіл елге әшкерелейді. Бұл жердегі «хуртум» сөзінің қолданылуы да оны кемсіту, менсінбеу мағынасын үстейді. Осылайша, Алла Тағала осы дүниеде-ақ оның қорлығын көрсетіп, ақыретте оны үлкен азап күтіп тұрғанын ескертеді.

1. Осы аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алла Тағала әділ, ешкімнің жасаған ісі жазасыз қалмайды. Тәкаппарлық пен өтірікке шығарушылық ақырында масқаралыққа әкеледі.
• Құран — Алланың сөзі, ол адамды тура жолға салумен қатар, қарсылық танытқандарды сақтандырады. Бұл — пендеге деген Алланың рақымының бір көрінісі: Ол алдын ала ескертеді, тоқтауға мүмкіндік береді.
• Ислам адамды әділдікке, кішіпейілділікке шақырады. Тәкаппарлықтан аулақ болу — мүміннің көркі.
• Құранның тілі терең мағыналы, әр сөзі даналыққа толы. Оны оқып, ойлану — жүректі жұмсартып, иманды күшейтеді.
• Алланың ескертулерінен сабақ алып, тәубеге келу — құтылудың жолы. Құран бізді жақсылыққа бастайтын нұр, оған құлақ асу — бақыттың кілті.