سوره حاقه — آیه 26

معانی کلمات:

• «أَدْرِ»: بدانم، آگاه باشم (مخفف «أَدْرِي»).
• «حِسَابِيَهْ»: حساب من، محاسبه و بازخواست من (با «ه» سکته برای وقف).

تفسیر آیه:

این بخش از گفتار کسی است که نامهٔ اعمالش به دست چپش داده شده است. او در آن هنگام با نهایت پشیمانی و حسرت فریاد میزند: «ای کاش هرگز نامهٔ اعمالم را به من نمیدادند!» و سپس با تأسف و ناامیدی میگوید: «و نمیدانستم حساب من چیست؟» یعنی ای کاش نه از حساب خود خبردار میشدم و نه از جزای آن. این جمله نشان میدهد که او نهتنها از عاقبت کار خود بیخبر بوده، بلکه اکنون نیز با دیدن نامهٔ اعمالش، از درک حقیقت حساب خود عاجز و سرگشته است. او در آنجا درمییابد که تمام اعمالش بر ضد او گواهی میدهد و هیچ راه نجاتی برایش باقی نمانده است. این حسرت و ندامت، نتیجهٔ غفلت او در دنیا از حساب و کتاب الهی است؛ همان غفلتی که او را به این روز انداخته است.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان باید در زندگی دنیا همواره به یاد حساب و کتاب آخرت باشد و خود را برای آن آماده کند تا در آن روز دچار حسرت و پشیمانی نشود.
• نادانی و بیخبری از عاقبت کارها، نهتنها عذری برای انسان نیست، بلکه خود موجب عذاب و حسرت بیشتر در قیامت خواهد بود.
• این آیه هشدار میدهد که اگر کسی در دنیا از اعمال خود عبرت نگیرد و به فکر اصلاح نباشد، در آخرت با ندامتی بیفایده مواجه خواهد شد که هیچ راه گریزی از آن ندارد.
• ایمان به حساب و جزای الهی، انسان را به انجام کارهای نیک و دوری از گناهان ترغیب میکند و او را در مسیر رستگاری و سعادت ابدی قرار میدهد.