Аль-Хакка сүресі — Аят 26

1. Сөздердің мағынасы:

• وَلَمْ أَدْرِ — «білмедім», «хабардар болмадым» деген мағынада. Яғни, ол адам өзінің есеп-қисабының қандай болатынын білмеуді армандайды.
• مَا حِسَابِيَهْ — «менің есебім қандай?» немесе «менің есеп-қисабым не болады?» деген сұрақтың мағынасын білдіреді. Бұл жерде «حِسَاب» сөзі Алланың алдындағы есеп-қисапты, яғни адамның істері үшін жауап беруін білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Қиямет күнінде өз кітабын сол жағынан алатын, яғни жаман амалдары басым болған адамның өкінішін білдіреді. Ол өзінің амал дәптерін көргенде қатты қайғырып, «Атты-ау, мен есеп-қисабымның қандай болатынын білмесем еді!» дейді. Яғни, ол өзінің жауапқа тартылатынын, есеп беруге мәжбүр болатынын мүлде білмеуді, немесе бұл есептің ауыртпалығын сезінбеуді армандайды. Бұл — қиямет күніндегі қорқыныштың, өкініштің және үмітсіздіктің шегі. Ол Алланың алдындағы есептің қаншалықты қорқынышты екенін енді түсінеді, бірақ енді тәубе етуге мүмкіндік жоқ. Бұл аят адамды дүниеде тірі кезінде есепке дайын болуға, жақсы амалдар жасауға шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Қиямет күні әр адам өз амалы үшін Алланың алдында есеп береді. Бұл — сөзсіз болатын шындық.
• Дүниеде жасаған жақсылық пен жамандықтың әрқайсысы есепке алынады. Сондықтан әр адам өз амалына мұқият болуы керек.
• Бұл аят адамды дүниеде тәубе етуге, жақсылық жасауға және Алланың разылығын іздеуге шақырады.
• Қиямет күніндегі өкініш пайда бермейді. Сондықтан ақылды адам дүниеде тірі кезінде есепке дайындалады.
• Ислам діні адамды жауапкершілікке, әділдікке және Алланың алдындағы есепті ұмытпауға тәрбиелейді. Бұл — адамды жақсылыққа бастайтын, жүректі иманға жылытатын ұлы қағида.